مروری تحلیلی بر کارنامه‌ی محمدعلی سپانلو:‌ سپانلو شاعر شگفتی‌ها

اولین آشنایی من با سپانلو در سال ۱۹۹۷ در فستیوال وال دو مارن، نزدیکی پاریس بود. من هم به‌عنوان مترجم چند شعرش درآن‌جا شرکت داشتم. ترجمه‌ی اشعارش با شرکت او در فستیوال‌های دیگر ادامه یافت تا بالاخره کتابی در سال ۲۰۰۵ انتشار یافت و جایزه‌ی ادبی ماکس ژاکوب را دریافت کرد. برای اولین‌بار این جایزه به یک شاعر ایرانی تعلق می‌گرفت. آلن لانس، شاعر فرانسوی، نقش مهمی در همه‌ی مراحل اقامت سپانلو، آشنایی‌اش با اهل ادب فرانسه و در ترجمه‌ی اشعارش داشت. از همان اول، انتخاب شعرها برای ترجمه به عهده‌ی من بود ولی ایشان به التزام مکان و مخاطب شعرهایی را برای خواندن انتخاب می‌کرد. گاهی از خیل سی شعر ترجمه‌شده فقط پنج شعر را در جلسات مختلف می‌خواند. بعد از ترجمه صد شعر، فهرستی از نکاتی که در ترجمه برایم سخت بود، برایش فرستادم. اولین مشکلی که ترجمه‌ی زبان فارسی در زبان‌های دیگر ایجاد می‌کند نامشخص بودن جنسیت راوی یا مخاطب است. با این‌که تعیین جنسیت «او» و « تو» از نظر سپانلو مترادف با از بین بردن هاله‌ای از ابهام درونی شعر فارسی بود ولی چاره‌ای نبود چون در زبان فرانسه جنسیت ضمایر شخصی‌ست که انتخاب صفت و صرف افعال را تعیین می‌کند. ارتباط ما از طریق ارسال فکس بود که حال …