اشاره: ویکتور وانبرگ یکی از پژوهشگران برجسته در حوزۀ نئولیبرالیسم است که بهویژه بر آثار و اندیشههای فردریش هایک تمرکز دارد. وانبرگ با تأکید بر نظریههای اقتصادی و فلسفی، نقش کلیدی در تحلیل و بررسی دیدگاه اقتصادی و اجتماعی نئولیبرالیسم ایفا کرده و آثار وی شامل بررسی ساختارهای نهادی و چگونگی تأثیر آنها بر رفتار اقتصادی افراد و جوامع است. از دیدگاه وانبرگ، نئولیبرالیسم نهتنها یک نظریۀ اقتصادی بلکه یک چارچوب جامع برای درک تحولات نهادی و سیاستهای اقتصادی است. پژوهشهای وانبرگ در مورد هایک بهطور خاص به نقش دولت و بازار در تأمین آزادیهای فردی و بهرهوری اقتصادی میپردازد. او با تحلیل دقیق آثار هایک، به تبیین این موضوع میپردازد که چگونه بازارهای آزاد و نظم رقابتی میتواند به توسعۀ اجتماعی و اقتصادی کمک کند. همچنین، وانبرگ با بررسی نقدهای مختلف به هایک، به دفاع از مفاهیم اصلی نئولیبرالیسم پرداخته و تلاش میکند تا ارتباط میان سیاستهای نهادی و کارکردهای اقتصادی را روشن سازد. وی از دیدگاه هایک در مورد نظم خودجوش و اهمیت قوانین و نهادهای اجتماعی بهعنوان بسترهای کلیدی برای عملکرد بهینۀ بازارها دفاع میکند. آنچه پیش رو است، متن اختصاصی پرفسور وانبرگ برای این شمارۀ نقدنامه است.
«نظمِ اجتماعیِ خودجوش و تکاملِ فرهنگی» [۱]، که به تعبیرِ هایک «ایدههای دوقلو» [۲] هستند [۳]، جزئی از هستۀ اصلیِ تفکر اجتماعیِ او بوده و ارتباطی نزدیک با مضمونی دارند که در سراسرِ آثارِ او حضور دارد: یعنی «مسئلۀ دانش» [۴] و [۵].
یک «نظمِ اجتماعیِ خودجوش»، که نمونۀ بارزِ آن نظم بازار است، نظمی است فاقدِ هرگونه جهتگیریِ محوری و زمانی حاصل میشود که کنشگرانِ منفردی -که منافعِ مجزا و شخصیِ خود را در محدودۀ …
