در فرایند مطالعه درخصوص روند عملیات استعماری چند حوزه بسیار مهم شایان توجه و دقت فراوان هستند که عرصه و عمق نفوذ نیروهای استعماری در ایران را بهخوبی نمایان میسازد. اما پیش از آن بهعنوان مقدمه باید از کاستی مطالعات نظری در حوزه استعمار و استعمارپژوهی گفت. متأسفانه این عرصه در ایران کمتر بهصورت علمی و تخصصی موردبررسی دقیق قرارگرفته است و بهعبارتی ما به علم استعمارشناسی یا علم اشغالگری ورود نکردهایم و آن را ساماندهی نکردهایم. این موضوع که نحوه ورود استعمارگران چگونه بود: ورود مسیونرهای مذهبی یا تعاملات اقتصادی و یا تبادلات فرهنگی و مذهبی و غیره هرکدام محل تأمل جدی هستند. و در مرحله بعد فرایندهای نفوذ در ارکان قدرت و جامعه چگونه صورت گرفت و باقی مراحل همگی باید بهدقت و تفکیک مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند.
واقعیتی که وجود دارد این موضوع است که در عرصه ورود استعمارگران اولیه از پرتغالیها تا انگلیسیها و روسها و غیره خطوط مشترک و مشابهی قابل ردیابی و بررسی هستند. این خطوط مشابه و …
