معرفی بهترین ترجمه‌های بهمن فرزانه

صد سال تنهایی یکی از مهم‌ترین رمان‌های قرن بیستم نوشته‌ی گابریل گارسیا مارکز و از شاخص‌ترین آثار این برنده‌ی نوبل ادبیات است. این رمانِ رئالیسم جادویی، داستان هفت نسل از خانواده‌ی بوئندیا را روایت می‌کند که در روستای خیالی ماکوندو روزگار می‌گذرانند. مارکز داستان این خانواده را با تحولات تاریخی و اجتماعی کلمبیا در هم تنیده است و با زبانی شاعرانه و در خلال روایتی پیچیده و چندوجهی به تأثیر استعمار، جنگ‌های داخلی و بی‌ثباتی سیاسی و اجتماعی می‌پردازد. بهمن فرزانه این رمان را در سال ۱۳۵۳، چند سال پس از انتشارش در اسپانیا، از ترجمه‌ی ایتالیایی‌ آن که به اعتقادش بهترین ترجمه‌ی صد سال تنهایی و زیر نظر مارکز برگردانده شده بود، به فارسی ترجمه کرد که اولین ترجمه‌ی کتاب است و هنوز هم یکی از مهم‌ترین ترجمه‌های این اثر به شمار می‌رود.

دینو بوتزاتی، رمان‌نویس برجسته‌ی ایتالیایی، در این رمان پیشگویانه به سراغ تکنولوژی رفته و به‌نوعی ظهور هوش مصنوعی را پیش‌بینی کرده است. پروفسور ارمانو ایزمانی، استاد الکترونیک دانشگاه، برای شرکت در مأموریتی محرمانه به منطقه‌ی ۳۶ دعوت می‌شود؛ جایی که هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند پروژه‌ی محرمانه‌ی در جریان از چه قرار است. او و همسرش، الیزا، راهی منطقه می‌شوند و به مجموعه‌ای از ساختمان‌های عجیب‌وغریب و دستگاهی برمی‌خورند که تلاشی‌ است برای بازآفرینی انسانی ماشینی؛ پروژه‌ای که مرز انسان و ماشین را به چالش می‌کشد. شاید مهم‌ترین سؤال بوتزاتی این باشد: «اگر تکنولوژی از کنترل انسان خارج شود، چه پیش می‌آید؟» بهمن فرزانه این رمان را از زبان ایتالیایی به فارسی برگردانده و انتشارات امیرکبیر آن را به چاپ رسانده است.

داستان درباره‌ی عشقی از راه دور و خانواده‌ای است که بین دو کشور، دو قاره و دو فرهنگ گیر افتاده‌اند. الیزابت پس از سال‌ها زندگی در چین با همسر محبوبش، ژرار، ناچار می‌شود به خانه‌ی کودکی‌اش در ورمونت برگردد؛ جایی که شبانه‌روز را در انتظار نامه‌ای از ژرار می‌گذارند. پرل باک، اولین زن آمریکایی برنده‌ی نوبل ادبیات، که خودش نیز سابقه‌ی زندگی در چین را دارد، در این رمان به مسائلی چون هویت، احساس تعلق، وطن، جداافتادگی و عشق می‌پردازد. این رمان با ترجمه‌ی بهمن فرزانه، در سال‌های اخیر در انتشارات امیرکبیر به چاپ رسیده است.

این رمان ایتالیایی نوشته‌ی لوئیجی کاپوآنا است که با ترجمه‌ی بهمن فرزانه در انتشارات ققنوس منتشر شده است. داستان با ورود وکیلی به خانه‌ی مارکی روکاوردینا، ارباب اشرافی دهکده‌ی راباتو، شروع می‌شود؛ جایی که قتل مباشر وفادارش، روکو کریشونه، همه را در بهت و حیرت فرو برده است. کاپوآنا در این کتاب با نگاهی تیزبینانه به روابط پیچیده‌ی بین ارباب و رعیت، ساختار قدرت، عشق ممنوعه و حسادتی می‌پردازد که سرنوشت شخصیت‌های قصه‌اش را رقم می‌زند و رفته‌رفته از روابط پنهانی و رازهای گذشته‌شان پرده برمی‌دارد. او در خلال داستان به فضای بسته و خرافی جامعه‌ی سیسیل قرن نوزدهم نیز نگاهی انتقادی می‌اندازد.

آلبا دِ سس پدس، نویسنده‌ی فمینیست و انقلابی کوبایی‌ایتالیایی، پایه‌های ادبیات اروپای بعد از جنگ را به لرزه درمی‌آورد و در دفترچه ممنوع، جهانی نو می‌سازد؛ او دست به کیمیاگری می‌زند و داستان مادران و دختران را با داستان کشوری بعد از جنگ جهانی در هم می‌آمیزد؛ کشوری که سعی دارد جایگاهش را دوباره پیدا کند و روی پاهای خودش بایستد. و همه‌ی این‌ها را در قالب داستان زن ساده‌ای روایت می‌کند که روزی برای خودش یک دفترچه می‌خرد؛ دفترچه‌ای که راه را برای خودشناسی‌اش باز می‌کند و او را از نقش‌های سنتی‌ای که در آن‌ها گرفتار شده می‌رهاند. اما داستان فقط به خودشناسی محدود نمی‌شود. د سس پدس از نسلی حرف می‌زند که ارزش‌های نسل پیشین را زیر سؤال می‌برد. بهمن فرزانه این رمان را از زبان اصلی‌اش، ایتالیایی، به فارسی ترجمه و انتشارات علمی و فرهنگی آن را منتشر کرده است.

اینیاتسیو سیلونه، نویسنده و فعال سیاسی ایتالیایی، در این رمان نیز مانند آثار دیگرش به سرخوردگی از کمونیسم می‌پردازد. حزب کمونیست قصد دارد در ایتالیایی پس از آزادی، فعالیت‌هایش را علنی کند، برای همین هم در حال عضوگیری و سازماندهی تشکیلات است. این خبر به گوش روکو دوناتیس می‌رسد که به‌واسطه‌ی فعالیت‌های حزبی‌‌اش با دختری اتریشی‌یهودی به نام استلا آشنا شده و با او در دهکده‌ی سن لوگا، جایی در جنوب ایتالیا، زندگی می‌کند. روکو اعتماد رهبر حزب را جلب می‌کند و مسئول دفترِ انتخاب می‌شود. اما با گذشت داستان رفته‌رفته همه‌چیز برایش رنگ می‌بازد و می‌فهمد که باید جای دیگری دنبال حقیقت بگردد. انتشارات امیرکبیر این رمان را با ترجمه‌ی بهمن فرزانه به چاپ رسانده است.

آنالنا بیوه‌ای قوی و مصمم و مادر پنج پسر است که با رؤیای زندگی بورژوایی یا حداقل یک زندگی راحت‌تر، تصمیم می‌گیرد مزرعه‌ی کوچکشان را بفروشد و همراه اعضای خانواده‌ی بیلسینی راهی ملک بزرگی شود که از ارباب اجاره‌اش کرده‌اند. اما در همیشه بر یک پاشنه نمی‌چرخد و پیداشدن سروکله‌ی مالک و فروشنده‌ی ثروتمندی در داستان عرصه را برای آن‌ها تنگ می‌کند. گراتزیا دلددا، اولین زن ایتالیایی برنده‌ی نوبل ادبیات، داستان خانواده‌ی کشاورزی را روایت می‌کند که تصمیم گرفته‌اند زمین‌هایشان را ترک کنند تا با بهره‌گیری از فرصت‌های قرن جدید، قرن بیستم، به ثروت برسند. پس پا به مبارزه‌ای طاقت‌فرسا می‌گذارند تا با زمانه‌ی در حال تغییر خود سازگار شوند. بهمن فرزانه این رمان را به فارسی برگردانده و نشر ثالث آن را منتشر کرده است.

کتاب دوازده داستان سرگردان نوشته‌ی گابریل گارسیا مارکز که با ترجمه‌ی بهمن فرزانه در انتشارات ققنوس به چاپ رسیده است، مجموعه‌ای از دوازده داستان به‌یادماندنی است که به سرگردانی اهالی آمریکای لاتین در دل اروپا می‌پردازد. مضامینی از قبیل غربت، نوستالژی، هویت فرهنگی، عشق و مرگ با عناصر رئالیسم جادویی در هم می‌آمیزند. در بارسلونا، فاحشه‌ی پیری که خواب مرگ خودش را دیده، به سگش آموزش می‌دهد تا بر سر مزارش گریه کند. در وین، زنی استعدادش را به کار می‌گیرد تا آینده‌ی خانواده‌ای ثروتمند را پیش‌بینی کند. در ژنو، راننده‌ی آمبولانسی به همراه همسرش، رئیس جمهور سابق کشوری کارائیبی را که تنها و در حال مرگ است به بیمارستان می‌رسانند. مارکز در این دوازده داستان با استادی تمام مالیخولیا، سرسختی، اندوه و آرزو را به مهاجرت پیوند می‌دهد.

گراتزیا دلددا، اولین و تا امروز (۲۰۲۶) تنها زن ایتالیایی برنده‌ی نوبل، این بار هم به سراغ شهر زادگاهش، ساردنی، رفته است. چشم‌های سیمونه (با نام اصلی ماریانا سیرکا)، داستان زنی است به نام ماریانا در جامعه‌ی طبقاتی و فئودالی ساردنی که بعد از مرگ عمویش ثروت هنگفت او را به ارث می‌برد. ماریانا بعد از دیدار با خدمتکار قدیمی‌اش، سیمونه سوله، دل به او می‌بازد، اما سیمونه دیگر راهزنی مشهور است! دلددا در این رمان پرکشش، در خلال ماجرای دلدادگی ماریانا، به موضوعاتی مانند فاصله‌ی طبقاتی، تقابل سنت و احساسات، عشق، گناه و جبر می‌پردازد. بهمن فرزانه این رمان را به فارسی ترجمه و انتشارات ققنوس آن را منتشر کرده است.

ایزابلا بوسی فدریگوتی که خودش در خانواده‌ای اشرافی در شمال ایتالیا به دنیا آمده بود، در این رمان زندگی کلارا و ویرجینیا را روایت می‌کند؛ دو خواهری که در خانواده‌ای اشرافی، ثروتمند و «محترم» بزرگ شده‌اند. دو خواهری که مسیرهای متفاوتی را انتخاب می‌کنند: کلارا دختری مطیع است که به سنت‌های خشک و قوانین سخت‌گیرانه‌ی خانواده تن می‌دهد و مسئولیت حفظ آبروی خانوادگی را به دوش می‌کشد. ویرجینیا اما زنی سرکش است که چارچوب‌ها و قواعد خانوادگی را زیر پا می‌گذارد تا زندگی آزادانه‌ای را در پیش بگیرد. اما چه رازهایی پشت نام این «خانواده‌ی محترم» پنهان است؟ این کتاب برنده‌ی جایزه‌ی معتبر کامپیه‌لو، از مهم‌ترین جوایز ادبی ایتالیا، به تقابل سنت و آزادی فردی و روابط پیچیده‌ی خانوادگی می‌پردازد و از ریاکاری طبقه‌ی اشراف و زندگی بورژوازی انتقاد می‌کند. بهمن فرزانه این رمان را از زبان ایتالیایی به فارسی برگردانده و انتشارات ققنوس آن را به چاپ رسانده است.

کتاب درخت تلخ نوشته‌ی آلبا د سس پدس که با ترجمه‌ی بهمن فرزانه در انتشارات ققنوس منتشر شده است، مجموعه‌ای از یازده داستان کوتاه با محوریت زندگی زنان طبقه‌ی متوسط ایتالیا در اواسط قرن بیستم است. درخت تلخ که اسم مجموعه نیز از آن گرفته شده، داستان عشق دختری ده‌ساله به درخت لیموترش خانه‌شان را روایت می‌کند. بازگشت به آغوش مادر، داستانی مادری است، گرفتار در دام روزمرگی زندگی، بی‌تفاوتی‌های همسر و دخترش، که دل به پسرش می‌بندد. دیدار با ابلیس، ماجرای کلیسایی را روایت می‌کند که پیش‌تر بتکده بوده است. ترس از مرگ، حکایت از دختر بیماری دارد که برای رهایی از بیماری، تنها راهی هتلی در دل کوهستان می‌شود. روز نحس، ماجرای زنی است که در انتظار اتفاقی خوشایند روز را به شب می‌رساند. پری دریایی، داستان مردی را می‌گوید که در جریزه‌ای زندگی می‌کند و دلبسته‌ی زنی می‌شود. آشنایی با شعر، ماجرای نوشتن اولین شعر نویسنده، آلبا د سس پدس، را روایت می‌کند. خانه در میدان، داستان پسری است که عشقش را برای پول ترک می‌کند. بندباز، داستان زنی است که شوهری بندباز دارد. پدر و دختر، داستان پدری را روایت می‌کند که دوست دارد دو دخترش ازدواج کنند، اما دخترها نگران تنهایی پدرشان هستند. کرایه‌نشین، ماجرای نویسنده‌ای را روایت می‌کند که هم‌زمان هم دلباخته‌ی مادری است و هم دخترش. د سس پدس در این مجموعه نیز مانند آثار دیگرش به انزوای روانی زنان، نقش‌ها و انتظارات جامعه‌ی سنتی از آن‌ها، فقدان استقلال فردی، شکاف عمیق بین رویا و واقعیت می‌پردازد.

یک دسته گل بنفشه مجموعه‌ای از بیست‌ و یک داستان کوتاه است که زندگی روزمره و ملال‌آور زنان را بعد از جنگ جهانی دوم به تصویر می‌کشد؛ دوره‌ای که جامعه کماکان از زنان انتظار داشت فرشته‌هایی خانه‌دار باشند. آلبا د سس پدس در این مجموعه، آن تصویر آرمانی را می‌شکند و نشان می‌دهد پشت درهای بسته و پشت ظاهر موقر آن زنان، چه طوفانی از حسرت و نارضایتی نهفته است. نویسنده که بسیاری او را استاد استفاده از اشیای معمولی می‌‌دانند، در این مجموعه اشیای معمولی را به کار می‌گیرد تا بحران‌های روانی بزرگی را به تصویر بکشد. گویی او برای نمایش این بحران‌های روانی، نیازی به خیانت‌های بزرگ یا تراژدی‌های پرسروصدا ندارد؛ شِیئی کوچک، مانند دسته گل بنفشه‌، کافی است تا زندگی زن معلمی را به لرزه درآورد. بهمن فرزانه این مجموعه‌ی داستان را به فارسی ترجمه و انتشارات ققنوس آن را به چاپ رسانده است.

اگنس دختری جوان، منزوی و آسیب‌پذیر است که در مزرعه‌ای دورافتاده با پدر خشنش زندگی می‌کند. او برای فرار از تنهایی کشنده‌اش مترسکی می‌سازد، لباس‌های کهنه‌ای به تنش می‌پوشاند، با او درد دل می‌کند و کم‌کم عشق عمیق و بیمارگونه‌ای به آن موجودِ بی‌جان پیدا می‌کند. اما یک روز پلیس‌ها او را در جاده می‌بینند و درباره‌ی مجرمی فراری از او سؤال می‌پرسند. او که از ماجرا بی‌خبر است، به مزرعه برمی‌گردد و می‌بیند که کسی لباس‌های مترسک را به تن دارد. باور می‌کند که معجزه‌ای رخ داده و مترسکش به عشق او جان گرفته است. فیلیس هستینگز در این رمان تنهایی انسان‌ها را به تصویر می‌کشد و سؤال مهمی از مخاطب می‌پرسد: انزوا چطور مرز بین واقعیت و توهم را در ذهن آدمی از بین می‌برد؟ انتشارات ققنوس این رمان خواندنی را با ترجمه‌ی بهمن فرزانه منتشر کرده است.

زندگینامه برده‌ی فراری زندگی واقعی و پرفرازونشیب استبان منتخو را روایت می‌کند که در سال ۱۸۶۰ در کوبا و در دل نظام برده‌داری متولد شد. میگوئل بارنت، مردم‌شناس و نویسنده‌ی کوبایی، این رمان مستند را که از بهترین نمونه‌های مستندنگاری است، از مصاحبه با استبان گردآوری می‌کند. زندگی استبان را که تجسم زنده‌ی بیش از یک قرن تاریخ پرالتهاب کشورش است، می‌توان به سه دوره‌ی برده‌داری و فرار، لغو برده‌داری و جنگ استقلال تقسیم کرد. ماجرا از کار در مزارع نیشکر و خشونت اربابان شروع می‌شود. اما استبان که بعد از لغو برده‌داری، بار دیگر پا به جامعه می‌گذارد، شکل جدیدی از استثمار و نژادپرستی را به چشم می‌بیند. استبان دل‌زده از جامعه، دست‌آخر، به ارتش می‌پیوندد تا در جنگ‌های استقلال کوبا علیه استعمار اسپانیا بجنگد. منتخو در این کتاب صدای افراد حاشیه‌نشین و بی‌صدا را بی‌واسطه به گوش خواننده می‌رساند. بهمن فرزانه این رمان را به فارسی ترجمه و انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است.

این کتاب مجموعه‌ای از متن‌هایی است که گابریل گارسیا مارکز در طول بیش از شش دهه (از سال ۱۹۴۴ تا ۲۰۰۷) برای سخنرانی‌هایش نوشته است. او که از سخنرانی در جمع متنفر بود، در همان سخنرانی اولش، که در مراسم فارغ‌التحصیلی دبیرستان، ایراد می‌کند به هم‌شاگردی‌هایش می‌گوید برای سخنرانی نیامده است. سخنرانی‌های کتاب به‌ترتیب تاریخ پیش می‌روند؛ از همان اولین سخنرانی‌اش در دبیرستان تا سخنرانی‌های پخته‌تر او در جمع آکادمی‌های ادبی، روزنامه‌نگاران و مراسم دریافت جایزه‌ی نوبل؛ سخنرانی نوبل او که با عنوان تنهایی آمریکای لاتین در این مجموعه آمده است، فلسفه‌ی ادبی و فرهنگی‌اش را به نمایش می‌گذارد. خواندن این مجموعه، خواننده را با سیر تحول فکری، دغدغه‌ها و تکامل این نویسنده‌ی مشهور و محبوب آشنا می‌کند. نشر ثالث این مجموعه‌ی خواندنی را با ترجمه‌ی بهمن فرزانه به چاپ رسانده است.