معرفی بهترین کتاب‌های الهام‌بخش

مارک مَنسِن کتابش را با نوشتن از زندگی چارلز بوکوفسکی، شاعر و داستان‌نویس موفق آمریکایی، شروع می‌کند. او رمز موفقیت بوکوفسکی را در این می‌داند که بازنده بودنش را پذیرفته بود و تلاش نمی‌کرد موفق باشد. به اعتقاد نویسنده، بیشتر ما آدم‌هایی معمولی هستیم و باید با معمولی بودنمان کنار بیاییم. البته حرف منسن این نیست که از موانع فرار کنیم، بلکه این است که مانعی را پیدا کنیم که از پشت سر گذاشتنش لذت ببریم.

ورونیکا کتابدار جوانی است که در ‌ظاهر زندگی خوبی دارد، اما در یکی از روزهای سرد نوامبر تصمیم می‌گیرد به زندگی‌اش پایان بدهد؛ ولی این آخر داستان او نیست. وقتی چشم‌هایش را در بیمارستانی روانی باز می‌کند، جایی که دیوانه‌های واقعی احاطه‌اش کرده‌اند، همه‌چیز عوض می‌شود. پائولو کوئیلو، نویسنده‌ی رمان مشهور کیمیاگر، این بار به سراغ سؤال مهم دیگری رفته است. مسئله فقط این نیست که آیا زندگی ارزش زیستن دارد یا نه، سؤال اصلی کوئیلو این است که واقعیت چیست و جامعه در تعریف این واقعیت چه نقشی دارد؟

اگر سری به فهرست‌هایی که کتاب الهام‌بخش معرفی می‌کنند بزنید، حتماً چشمتان به بار هستی می‌افتد. کتابی که مسیر زندگی خوانندگان زیادی را عوض کرده است. میلان کوندرا در این رمان فلسفی به سراغ روابط انسانی رفته؛ توما جراح برجسته‌ای است که روابط پنهانی زیادی دارد و همسرش، ترزا، از بی‎‌وفایی‌های او به تنگ آمده. معشوقه‌اش، سابینا، هنرمندی آزاداندیش است که دل به پروفسوری سوییسی سپرده است. کوندرا در این کتاب به‌دنبال پاسخ به این سؤال است: «هر کدام از ما بار هستی را چطور به دوش می‌کشیم؟»

ربکا سولنیت در این کتاب به حوادث تاریخی معاصر نگاهی واقع‌بینانه می‌اندازد و در روزگار انفعال و ناامیدی از اهمیت امید سخن می‌گوید، از قدرت روایت‌ها حرف می‌زند و خواننده‎ها را تشویق می‌کند در روزگار تاریکی دست به عمل بزنند. او با نگاهی به وضعیت اجتماعی‌سیاسی حاکم بر جامعه‌ی آمریکا در اولین سال‌های قرن بیست‌ویکم تأکید می‌کند که ناامیدی نیز مانند سرکوب مانع پیشرفت می‌شود. سولنیت از خواننده می‌خواهد امید را همچون ابزاری برای تغییر به کار بگیرد.

جان بوین در این کتاب به سراغ پسری نه‌ساله رفته است، برونوی از همه‌جا بی‌خبر که یک روز به خانه برمی‌گردد و می‌بیند وسایلش را جمع کرده‌اند و باید از برلین به جایی دورافتاده برود؛ جایی که هیچ دوستی ندارد تا با او بازی کند. اما او آنجا با پسر دیگری آشنا می‌شود که آن‌سوی حصاری بلند زندگی می‌کند؛ حصاری که آدم‌هایی عجیب با پیژامه‌هایی راه‌راه را از آن‌ها جدا می‌کند. نویسنده در این رمان نشان می‌دهد که معصومیت چطور راهش را از دل فاجعه‌ای انسانی پیدا می‌کند و این دوستی تازه چه اتفاق‌های نامنتظره‌ای را رقم می‌زند.

رابطه‌ی بین روان‌درمانگر و مراجعانش همیشه از سوژه‌هایی است که مخاطبان زیادی را به خود جذب می‌کند. اما این بار لوری گوتلیب که خود درمانگر خبره‌ای است به‌دنبال جدایی ناگهانی از نامزدش، یک‌باره خودش را نیازمند درمان می‌بیند. او به درمانگر عجیب‌وغریبی مراجعه می‌کند تا روزهای سختش را پشت سر بگذارد. بخشی از کتاب به رابطه‌ی بین لوری و روان‌درمانگرش می‌پردازد و بخش دیگر آن رابطه‌ی او با مراجعانش را روایت می‌کند.

هرمان هسه اولین بار این رمان را با نام مستعار امیل سینکلر، راوی داستان، منتشر کرد. امیل سینکلر پسر جوانی است که کل زندگی‌اش را بین دو دنیای خیال و حقایق معنوی در نوسان بوده است. او و همکلاسی مرموزش، مکس رمان دمیان، قدم به راهی می‌گذارند که امیل را علیه آرمان‌های پوچ و ظاهری این دنیا می‌شوراند؛ شورشی که به خودشناسی ختم می‌شود.
هسه در رمان دیگرش، سیذارتا نیز به سراغ داستان خودشناسی رفته است؛ جایی که سیذارتای جوان در جست‌وجوی یافتن حقیقت خانه و خانواده‌اش را ترک می‌کند.

بادبادک‌باز روایتی از دوستی، خیانت و تلاش برای رسیدن به رستگاری در بستر تحولات تاریخی افغانستان است. داستان از کودکی امیر و حسن در کابل شروع می‌شود؛ جایی که اتفاقی تلخ مسیر قصه را به سمتی پیش می‌برد که امیر را وادار می‌کند بعد از سال‌ها، با گذشته‌اش چشم‌درچشم شود. خالد حسینی در این رمان، مفاهیمی مانند وفاداری، احساس گناه، شکاف طبقاتی و فرصت جبران را به بحث می‌گذارد.

شاید همه‌مان گاهی با خودمان فکر کنیم اگر بر سر دوراهی‌های زندگی انتخاب‌های دیگری می‌کردیم، مسیرمان به چه سمت‌وسویی پیش می‌رفت. نورا سید در این رمان پا به کتابخانه‌ای می‌گذارد که هر کتابش نسخه‌ی متفاوتی از زندگی او را روایت می‌کند. نورا کتاب‌ها را یکی‌‌یکی از قفسه بیرون می‌کشد تا بهترین نسخه‌ی زندگی‌اش را پیدا کند؛ اما بهترین زندگی کدام است؟ مت هیگ در این رمان به نورا و به مخاطب نشان می‌دهد که چطور نگذارند پشیمانی‌های زندگی زمین‌گیرشان کند. کتابخانه نیمه شب یکی از پایه‌های ثابت فهرست بهترین کتاب‌های امیدبخش این سال‌هاست.

موری شوارتز، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه، زمانی که بیماری لاعلاجی روزهای عمرش را به شماره انداخته، با شاگرد سابقش میچ آلبوم دیدار می‌کند. میچ که از بیماری استادش باخبر می‌شود، هر سه‌شنبه به دیدن او می‌رود. آن‌ها در جلسات سه‌شنبه‌هایشان از موضوعات مختلفی حرف می‌زنند از جهان، دل‌سوزی برای خود، حسرت و مرگ گرفته تا ترس از پیری، پول، عشق، خانواده و ازدواج.

کامو فلسفه‌ی پوچ‌گرایانه‌اش را در این رمان تمام‌وکمال به تصویر می‌کشد. مورسو تلگرامی از خانه‌ی سالمندان دریافت می‌کند که خبر از مرگ مادرش می‌دهد، از کارش مرخصی می‌گیرد و راهی شهری می‌شود که مراسم تدفین در آنجا برگزار می‌شود. او که به‌نوعی با جامعه‌ بیگانه است، درگیر قتلی تصادفی می‌شود و به زندان می‌افتد. شاید مهم‌ترین سؤال کامو در بیگانه این باشد: «آدمی که پوچی زندگی را می‌پذیرد، چطور به آن ادامه می‌دهد؟»

مومو، پسر نوجوانی مهاجر، از وقتی یادش می‌آید، یکی از بچه‌های بی‌سروپای خانه‌ی شبانه‌روزی مادام رزا بوده است. اما بعد از مدتی دیگر خبری از چکی که هزینه‌ها‌ی زندگی‌اش را تأمین می‌کرد، نمی‌شود و مادام رزا هم آن‌قدر بیمار است که نمی‌تواند دیگر به او سر بزند، پس تصمیم می‌گیرد خودش دست به کار شود. رومن گاری در زندگی در پیش رو از خلال رابطه‌ی نامتعارف بین این دو به مفاهیمی مانند رهاشدگی، نیاز به عشق و کرامت انسانی می‌پردازد و رفتار فرانسوی‌ها با مهاجران، فقرا و سالخوردگان را نقد می‌کند.

داستان درباره‌ی لنی، جوانی آمریکایی است که از جامعه‌ی مصرفی و کلیشه‌های قهرمانانه‌ی کشورش گریخته و به کوه‌های سوئیس پناه برده است. او می‌خواهد از تصویر مرد قهرمان آمریکایی فاصله بگیرد؛ همان تصویری که نامش با بازیگر اسطوره‌ای وسترن، گاری (گری) کوپر، گره خورده است. رومن گاری در این رمان طعنه‌آمیز هم فرهنگ مصرفی و مردانگی کلیشه‌ای را نقد می‌‌کند و هم تصویری از جوانانی به نمایش می‌گذارد که میان آزادی و پوچی سرگردان مانده‌اند؛ نسلی که دیگر به قهرمان‌های قدیمی باور ندارد، اما هنوز جایگزینی نیز برایشان پیدا نکرده است.

اروین یالوم در درمان شوپنهاور به روابط انسانی پرداخته است. او ماجرای جولیوس روان‌درمانگر برجسته‌ای را که می‌فهمد زمان زیادی برایش نمانده روایت می‌کند. جولیوس تصمیم می‌گیرد ماه‌های باقی‌مانده از عمرش را وقف درمان گروهی کند؛ کاری که همیشه به آن باور داشته است. اروین یالوم که بیشتر خوانندگان او را با رمان روان‌شناسی وقتی نیچه گریست می‌شناسند، این‌بار نیز به مفاهیمی همچون تنهایی، مرگ، مسئولیت فردی و قدرت روابط انسانی پرداخته است. او در درمان شوپنهاور تأکید می‌کند فهم فلسفی به تنهایی راهگشا نیست و انسان‌ها همواره نیاز به همدلی و پیوند با دیگران دارند.

ویکتور فرانکل، روان‌پزشک و پایه‌‌گذار مکتب معنادرمانی، که خودش از بازماندگان اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌هاست در بخش اول کتاب به خاطراتش می‌پردازد و در نیمه‌ی دوم کتاب از نوعی روان‌درمانی معناگرا سخن می‌گوید. از نگاه او انسان‌ها آزادند که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز نگرششان به زندگی را خودشان انتخاب کنند. فرانکل به خواننده یادآوری می‌کند که زندگی در هر شرایطی می‌تواند معنایی داشته باشد و همین معناست که به آدمی توان ادامه دادن می‌دهد.

داستان درباره‌ی اوه مردی عبوس و سخت‌گیر است که با قوانین شخصی‌اش زندگی می‌کند، اما با ورود همسایه‌های جدید لایه‌های پنهان شخصیتش آشکار می‌شود. فردریک بکمن در این رمان گرم و طنزآمیز به سوگ، تنهایی و پیوند‌های انسانی نگاهی متفاوت می‌اندازد و نشان می‌دهد که گاهی راه نجات، از دل ساده‌ترین روابط سر بر می‌آورد.

شاید همه‌مان گاهی فکر کرده باشیم وقتش رسیده از هیاهوی شهر دل بکنیم و به ساحل دنجی پناه ببریم؛ کاری که اندرو در این کتاب می‌کند. او قصد دارد چند روزی در سواحل جنوبی ایتالیا استراحت کند و از روزمرگی طاقت‌فرسا رها شود، اما ملاقاتش با کلودیو، ماهیگیر بومی خردمندی، درهای تازه‌ای را به رویش باز می‌کند و سؤالاتی را پیش رویش می‌گذرد که زندگی او (و شاید زندگی خواننده را) تغییر می‌دهند. اگر از شک و تردید به خود رها می‌شدید، چه سرنوشتی در انتظارتان بود؟ اگر رؤیاهایتان زندگی‌تان را پیش می‌بردند، دوستی‌های بی‌قیدوشرط احاطه‌تان می‌کردند و به شهودتان تکیه می‌کردید، چه؟

موریس مترلینگ در این نمایشنامه که از اولین نمونه‌های ابزودیسم (پوچ‌گرایی) است، سرنوشت عده‌ای کور را که در شرایط اسفناکی گرفتار شده‌اند، با نگاهی نمادگرایانه به تصویر می‌کشد. کورها قدرت درکشان را از دست داده‌اند و حواس دیگر خود را هم به کار نمی‌گیرند و صرفاً از گفته‌های کشیش پیر که به‌نوعی نماد حاکمیت کلیسا و مذهب است پیروی می‌کند، اما کشیش سالخورده بیمار و در شرف مرگ است و از ترس اینکه مبادا کسی جانشینش شود، این موضوع را از همه پنهان کرده است. کورها که مدتی است دیگر از اینکه منتظر بازگشتش بمانند، خسته شده‌اند، وقتی اثری از او پیدا نمی‌شود، به این فکر می‌افتند که دنبال همدیگر بگردند.

برتولت برشت در این نمایشنامه که از شاهکارهای او شناخته می‌شود به سراغ زندگی گالیله، ستاره‌شناس و فیزیکدان افسانه‌ای رفته است. گالیله که در اواخر عمرش اثبات کرده خورشید مرکز جهان است، با کلیسا درگیر می‌شود. برشت با نشان دادن مبارزه‌ی گالیله با کلیسا، تصویری انسانی و جذاب از این دانشمند بزرگ به مخاطب نشان می‌دهد؛ دانشمندی که بین اصول علمی خود و تمایلش به زندگی راحتی که اطاعت از اقتدار برایش به ارمغان می‌آورد گیر افتاده است.

هولدن کالفیلد نوجوانی است که از مدرسه اخراج شده و چند روزی را در نیویورک پرسه می‌زند تا قبل از برگشتن به خانه با خودش و دنیای اطرافش کنار بیاید. او به همه‌چیز با دیده‌ی شک نگاه می‌کند؛ از آدم‌ها و رفتارهایشان گرفته تا ارزش‌هایی که جامعه به آن‌ها تحمیل می‌کند. جی. دی. سلینجر در این رمان مشهور، صدای نسلی سرگشته و معترض را به گوش خواننده می‌رساند؛ نسلی که در دنیایی پر از ظاهرسازی و تظاهر دنبال صداقت و معنا می‌گردد. ناطور دشت با زبان صمیمی و روایت بی‌پرده‌ی هولدن، از آن کتاب‌هایی است که خیلی‌ها در نوجوانی یا جوانی با آن ارتباطی عمیق برقرار می‌کنند.
در آخر نگهبانِ (ناطور) دشت بودن و نجات کودکان، معنای زندگی هولدن می‌شود، و البته خواهری به نام فیبی که راه اتصال او به زندگی است.

خودزندگی‌نامه‌ی جذاب و خواندنی ایران درودی، نقاش، کارگردان، نویسنده و منتقد ادبی معاصر، زندگی شخصی او و تمام اتفاقاتی که شخصیتش را شکل داده‌اند موبه‌مو بررسی می‌کند. ایران درودی در این اثر هم به تجربیات شخصی‌اش نگاهی عمیق انداخته و هم از دیدارهایش با سهراب سپهری، شاملو، فروغ فرخزاد و ژان کوکتو نوشته است. تصاویری که از نقاشی‌هایش به مناسبت موضوع لابه‌لای صفحات کتاب به چاپ رسیده‌اند، لذت خواندن این زندگی‌نامه را چند برابر می‌کنند.

سیروس علی‌نژاد، روزنامه‌نگار، در این کتاب به زندگی همایون صنعتی‌زاده، کارآفرین شناخته‌شده‌ی قرن بیستم، پرداخته است. صنعتی‌زاده در توسعه‌ی فرهنگی و صنعتی ایران نقش برجسته‌ای داشته و مؤسس بسیاری از نهادهای فرهنگی و تجاری تأثیرگذار مانند مؤسسه‌ی انتشارات فرانکلین، دائره‌المعارف فارسی، سازمان کتاب‌های جیبی و صنعت کاغذسازی پارس بوده است. از فرانکلین تا لاله‌زار در دو بخشِ گفت‌وگوهای نویسنده با صنعتی‌زاده و مصاحبه‌هایی با نزدیکان او به زندگی این شخصیت می‌پردازد، اما صرفاً موفقیت‌های حرفه‌ای وی را شرح نمی‌دهد، بلکه به وجوه انسانی و علایق فرهنگی‌اش نیز نگاهی تازه می‌اندازد.