مطالعه در وقت اضافه!

مطالعه در وقت اضافه!

2020-06-01 0 نویسنده صدف کاظمی
در ۶ دقیقه بخوانید

تصور کتاب خواندن جلوی کتابخانه‌ا‌ی مجلل، در کنار شعله‌های آتش یا در تراسی که رو به یک باغ باشد، زیباست. اما زندگی روزمره‌ی ما گاهی آنقدر شلوغ است که فرصت چنین لذتی را از ما می‌گیرد. هرچند با وجود تمام کارهایی که در زندگی باید انجام بدهیم، هیچگاه لذت مطالعه‌ی کتاب را فراموش نمی‌کنیم. به همین دلیل هم هست که باید در طول روز زمانی را برای اینکار درنظر بگیریم. درکنار تمام دویدن‌ها، همه‌مان گاهی زمان‌هایی داریم که به اصطلاح زمان اضافه‌ نامیده می‌شود. زمان‌هایی نسبتا کوتاه که در سالن‌های انتظار نشسته‌ایم. یا در مترو، اتوبوس یا تاکسی در حال رفتن به محلی هستیم، فرصت خوبی داریم تا از دنیای اطرافمان جدا شویم و به دنیای سحرآمیز کتاب‌ها پناه ببریم.

این ایده‌ی بسیار خوبی است که به زمان‌های مرده با کتاب‌ها جان ببخشیم. اما سوال اصلی این است که چه کتاب‌هایی را می‌توانیم در این فرصت‌ها بخوانیم؟ در این یادداشت چند کتاب کوتاه و با حجم کم معرفی کرده‌ایم که می‌توانند انتخاب‌های عالی برای کتابخوانی در وقت اضافه باشند.

داستان کوتاه؛ انتخابی هوشمندانه

حتما برایتان پیش آمده است که داستان کوتاهی را خواندید و وقتی داستان به آخر رسید، آرزو کردید کاش رمانی کامل را با شخصیت‌هایش به پایان می‌رساندید. این یکی از ویژگی‌های خاص داستان کوتاه است که می‌تواند کاری کند تا حس کنید با شخصیت‌ها عجین شده‌اید و احساس نزدیکی می‌کنید. مزیت دیگر داستان‌ کوتاه این است که بر خلاف تاثیر عمیق و طولانی مدتی که دارند، در زمانی کوتاه خوانده می‌شوند. کتاب فارسی بخند، مجموعه‌ی نُه داستان کوتاه درباره‌ی زنان از سپیده سیاوشی است. داستان‌هایی که شخصیت‌هایی به یادماندنی و ملموس دارند و اتفاقاتی فراموش‌نشدنی در زندگی‌هایشان رخ می‌دهد. کتاب فارسی بخند در دوازدهمین دوره جایزه هوشنگ گلشیری، به عنوان بهترین مجموعه داستان شناخته شد. اگر وقت چندانی ندارید، هر روز یکی از داستان‌ها را بخوانید و مهمان زندگی شخصیت‌هایش باشید.

داستان کوتاه یا رمان؟ مساله این است

افراد بسیاری هستند که ترجیح می‌دهند یک رمان طولانی بردارند و برای مدت زمان زیادی درگیر زندگی شخصیت‌هایش باشند. بسیاری دیگر ترجیح می‌دهند داستان‌های کوتاه بخوانند و در عوض داستان‌های بیشتری را زندگی کنند. خواندن رمان البته به تمرکز بالایی نیاز دارد و طرفدارانش هم این موضوع را به خوبی می‌دانند. در این میان کسانی هم هستند که به هردو ژانر، یعنی هم رمان و هم داستان کوتاه علاقه دارند. کتاب پسر عیسا یکی از بهترین انتخاب‌ها برای هرسه گروه است. اما دلیلش چیست؟ دنیس جانسون با خلاقیت خاصی که در کتاب پسر عیسا از خودش نشان داد، توانست مخاطبان هر دو گروه را راضی کند. پسر عیسا یازده داستان کوتاه با شخصیتی یکسان و ماجرایی بهم پیوسته دارد. هر داستان‌ در عین استقلالی که دارد، به داستان قبل و بعدش متصل است. همین موضوع هم باعث شده است تا دسته‌ای از منتقدان این کتاب را مجموعه داستان بدانند و دسته‌ای دیگر لقب رمان به آن بدهند. در هر حال چیزی که نباید فراموش کرد این است که نویسندگان آمریکایی در نوشتن داستان کوتاه زبردست هستند و پسر عیسا یکی از شاخص‌ترین کتاب‌ها در ادبیات آمریکا به شمار می‌رود.

پیشنهاد می‌کنیم اگر به خواندن داستان کوتاه علاقه دارید، یادداشت «معرفی بهترین داستان‌های کوتاه ادبیات جهان» را بخوانید.

چهره‌ی آبی عشق

شاید ترجیح می‌دهید در هنگام برگشت به خانه، خستگی یک روز کاری را با خواندن داستانی عاشقانه و جسورانه، پایان بدهید. شاید هم دوست داشته باشید صبحتان را با مطالعه‌ی یک روایت عاشقانه‌ی پرشور و حرارت آغاز کنید. چه جز گروه اول باشید و چه گروه دوم، کتاب پل‌های مدیسن کانتی، می‌تواند دقیقا همان چیزی باشد که به دنبال آن می‌گردید. اپرا وینفری این رمان را موهبتی برای جامعه‌ی آمریکایی دهه‌ی نود قرن بیستم می‌داند.

اما ماجرا از چه قرار است؟ رابرت کینکید که برای نشنال جئوگرافی عکاسی می‌کند، به شهر آیووا سفر می‌کند و در یک روستا با زنی به نام فرانچسکا که ازدواج کرده است و دو فرزند دارد، آشنا می‌شود. اگر از بیرون زندگی فرانچسکا را ببینیم به نظر می‌رسد همه‌چیز خوب و آرام است. اما حقیقت این است که او از نادیده گرفتن‌های تمام‌نشدنی توسط همسرش خسته و افسرده است. دیدار فرانچسکا با رابرت به جوانه زدن عشقی میان آن‌ها می‌انجامد و به تصمیمی می‌رسد که فرانچسکا باید بگیرد؛ آیا او می‌خواهد همان زندگی کسالت‌بار گذشته‌اش را ادامه دهد یا زندگی جدیدی را در کنار کسی آغاز کند که ارزش‌های او را می‌شناسد؟

تاریخ و داستان؛ آری یا نه؟

خواندن تاریخ و مواجهه با هزاران اتفاق مرگبار یا جانبخشی که در طول تاریخ بشریت رخ داده است، شاید کاری خسته کننده باشد. اما هرچقدر ما بیشتر از تاریخ بی‌اطلاع باشیم، بیشتر محکوم به تکرار آن می‌شویم. یکی از بهترین راه‌ها برای لمس تاریخ و درک وقایع تاریخی که چیزی فراتر از اعداد و ارقام است، خواندن داستان‌هایی است که ماجراهای تاریخی را روایت می‌کنند. فرد اولمن با نوشتن شاهکارش، دوست بازیافته، یکی از بهترین کتاب‌های این مجموعه را نوشته است. دوست بازیافته از رابطه‌ی دوستانه‌ی هانس و کنراد در دوران نازی‌ها می‌گوید. یکی یهودی است و دیگری از خانواده‌ای اشرافی در آلمان. همین هم آغاز تمام بحث‌هایی است که بینشان درمی‌گیرد. کشمکش‌های سیاسی و اجتماعی آن‌ها آغاز می‌شود و نصیب یکی تبعید و مهاجرت ناخواسته است دیگری راه پیشرفت و ترقی را آغاز می‌کند. شاید حدس‌هایی درباره‌ی سرانجام این دوستی زده باشید اما رخدادهای غافلگیرکننده‌ای که پیش می‌آید، حدس‌هایتان را نقش برآب می‌کند.

به صدای کتاب‌ها در وقت اضافه‌تان گوش دهید!

حتما تصویری که با خواندن این یادداشت تا اینجا در ذهنتان نقش بسته است، تصویری از آدم‌هایی است که همگی سرگرم خواندن کتابی هستند. این تصویر هرچند زیبا و بی‌نقص است، اما شاید برای برخی رسیدن به آن آسان نباشد. اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که مطالعه در حرکت، چشم‌هایتان را درد می‌آورد و حالتان را بد می‌کند، یک گزینه‌ی عالی برایتان داریم: کتاب‌های صوتی!

مسافر دوست‌داشتنی

شازده کوچولو، نوشته‌ی آنتوان دوسنت اگزوپری یکی از بهترین کتاب‌هایی است که هر کسی  در زندگی‌اش خوانده است. شازده کوچولو روایت سفر پسر کوچکی از اخترک ب۶۱۲ به زمین، برای پیدا کردن دوست است. پسر کوچولو در بیابانی بی آب و علف با مردی آشنا می‌شود که هواپیمایش خراب شده است و در آن بیابان گرفتار شده است. شازده کوچولو بارها و بارها سوال می‌پرسد. سوال‌هایی که مخاطبان را خسته نمی‌کند، در عوض آن‌ها را به فکر فرو می‌برد و نگاه عمیق و متفاوت به هر موضوعی را هدیه می‌دهد. شازده کوچولو اثری بی‌نظیر است که می‌تواند نگاهتان را به زندگی عوض کند و حس و حال خوب ارتباط با کودک درونتان را تقویت کند.

برای بهتر شناختن شازده کوچولو می‌توانید یادداشت «معرفی کتاب شازده کوچولو» را در وبلاگ طاقچه بخوانید. اما یادداشت را یکبار قبل از مطالعه کتاب بخوانید و بار دیگر، بعد از اینکه داستان سحرآمیز شازده کوچولو را شنیدید، به سراغش بروید.

پرواز؛ آرزوی دیرینه‌ی همه‌ی انسان‌ها

فکر پرواز کردن آنقدر هیجان‌انگیز بود که هیچ‌وقت دست از سر مردم برنداشت. فکر پرواز کردن آنقدر خودش را در ذهن‌ها تقویت کرد تا بالاخره آدم‌ها دست به‌کار شدند و پرواز را کاری معمول و ممکن ساختند. فکر پرواز کردن از ذهن جاناتان لیوینگستون هم بیرون نمی‌رود. جاناتان، مرغ دریایی است که با خانواده و دوستانش فرق دارد. او می‌خواهد رها و آزاد باشد، می‌خواهد پرواز کند و همین را بهانه‌ای برای یاد گرفتن پرواز می‌کند. مرغ‌های دریایی دیگر، زمانی که تمرین‌های جاناتان را می‌بینند و جایی برای رفتار بلند پروازانه‌‌اش در زندگی‌های معمولی خود، نمی‌بینند، او را از جمعشان طرد می‌کنند. جاناتان که ارزش فکرهایش را شناخته است، از تمرین‌ دست برنمی‌دارد…

ریچارد باخ، نویسنده‌ای که خودش هم بارها و بارها پرواز کرده است، با نوشتن کتاب کوتاه و الهام‌بخش جاناتان مرغ دریایی، در میان ایرانیان شناخته و مشهور شد. این کتاب پیامی برای تمام آدم‌ها دارد: آرزوهایتان را بشناسید و هرگز از آن‌ها دست نکشید.

در هم‌آمیختگی عرفان، عشق و سفر

بارها شنیده‌ایم که بسیار سفر باید تا پخته شود خامی. سفر کردن یکی از بهترین راه‌های شناخت خود و شناخت دنیا است. اما همیشه و در تمام متون ادبی و عرفانی به دو نوع سفر اشاره شده است. یکی سفری که به نقاط مختلف دنیا انجام می‌شود و دیگری سفری عرفانی و درونی به اعماق روح خودمان. پیامبر سفری از نوع دوم است. جبران خلیل جبران، نویسنده‌، فیلسوف و هنرمند لبنانی بود که سال‌ها در فقر و با سختی زندگی کرد. سختی‌های زندگی او را پخته و آثارش را از معانی، لبریز کرد. به طوری که کتاب معروفش پیامبر، بیشتر از ده میلیون نسخه در تمام دنیا فروخته شد و کمی بعد هم وقف عام شد. کتاب پیامبر ۲۶ متن از پیامبری به نام المصطفی است. اندرزهای خردمندانه‌ی کتاب پیامبر، درباره‌ی موضوعات مختلف مانند عشق، بخشش، زندگی زناشویی، کار، داد و ستد، خانه و… است.

تبلیغی دلنشین و خلاقانه

آلن دوباتن، که او را به دلیل جستارهای معروفش در عشق و فلسفه می‌شناسیم، دعوت یک هفته‌ای را به اقامت در یک مرکز مسافرتی درترمینال شماره پنج فرودگاه هیترو قبول کرد. او تجربه‌اش را در قالب یک کتاب متفاوت به نام یک هفته در فرودگاه نوشت. یک هفته در فرودگاه یک مستند از روابط انسان‌ها در دنیای مدرن است. دنیایی که می‌توان نقاط مختلفش را با فرودگاه‌ها به هم وصل کرد یا جدا ساخت. روایت‌های کتاب تمام چیزهایی است که چشمان تیزبین آلن دوباتن از رفتارها و رخدادهای خاصی که دیوارهای شیشه‌ای فرودگاه‌ها شاهدش هستند، دیده و آن‌ها را با کلماتش تصویر کرده است.

برای آشنایی بیشتر با آلن دوباتن و آثارش، یادداشت معرفی «بهترین کتابهای آلن دوباتن | از اضطراب موقعیت تا شغل مورد علاقه» را بخوانید.

کلام آخر

عادت روزانه‌ی کتاب‌خوانی یکی از دلایل موفقیت انسان‌هایی است که آن‌ها را موفق می‌دانیم. برای پرورش این عادت می‌توانیم از زمان‌های کوتاهی که در طول روز داریم، آغاز کنیم و به مرور دایره مطالعاتی‌مان را گسترش بدهیم. یکی از بهترین راه‌ها برای شناخت سبک خاص مورد علاقه‌مان، مطالعه نشریات است. حوالی و ناداستان از نشریات باکیفیتی هستند که این‌روزها منتشر می‌شوند و یک منبع مطالعاتی عالی برای دوست‌داران کتاب و مطالعه به حساب می‌آیند.

شما برای مطالعه در وقت اضافه چه کتاب‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟ 

(۱۴۴ بازدید تا امروز)
اشتراک گذاری