معرفی بهترین ترجمه‌های لیلی گلستان

مومو پسری مسلمان است که از کودکی نزد پیرزنی یهودی به نام رزا بزرگ شده است. رزا که خود در جوانی روسپی بوده، حال در ازای گرفتن پول از کودکانی مراقبت می‌کند که همه روسپی‌زاده هستند. مومو هم یکی از همین کودکان است که به همراه رزا و افرادی مثل خودش در محله‌ای بسیار فقیرنشین زندگی می‌کند. مومو گرچه سن کمی دارد، ولی انگار جهان اطرافش را حتی بیشتر از بعضی از بزرگسالان درک می‌کند. هم‌صحبت‌های او پیرزن‌ها و پیرمردها هستند و او بیشتر خود را متعلق به این گروه از افراد می‌داند تا هم‌سن‌وسال‌های خودش. تقریباً هیچ‌ چیز برجسته‌ای در زندگی او وجود ندارد، بااین‌حال او نگاه زیبا و فیلسوفانه‌ای به جهان دارد و همان‌طور که لیلی گلستان در مقدمه گفته است، انگار که «او این دنیای پر از ذلت و خواری و درد و خشونت را با رنگی گلبهی نقش کرده.»
کتاب زندگی در پیش رو داستان افرادی را تعریف می‌کند که در حاشیه‌ی شهر باقی مانده‌اند. داستان آن دسته آدم‌هایی که در سایه‌ها متولد می‌شوند، اغلب زندگی غم‌انگیزی را می‌گذرانند و بعد بی‌آنکه کسی متوجه شود در کنج تنهایی خود از دنیا می‌روند. رومن گاری، نویسنده‌ی برجسته‌ی فرانسوی، برای نوشتن این کتاب موفق به دریافت جایزه‌ی گنکور (با نام مستعار امیل آژار) شد.

در جهانی که انسان‌ها دست به جنگ و نابودی می‌زنند، پسرکی به نام تیستو متولد می‌شود که دست به هر چه می‌زند، تبدیل به گل‌وگیاه می‌شود. او در خانواده‌ای معمولی و کمی مرفه متولد می‌شود، زندگی‌ای معمولی را می‌گذراند و نزدیک‌ترین دوستش یک باغبان پیر است. باوجود همه‌ی این‌ها، هیچ چیز درباره‌ی خودِ تیستو معمولی نیست. انگار او زاده شده تا بدی‌ها را به خوبی‌ها تبدیل کند و تاریکی‌ها را از میان بردارد. تیستو نمی‌تواند جهان آدم بزرگ‌ها را درک کند، نمی‌فهمد که چرا آن‌ها قدر زیبایی‌های اطراف خود را نمی‌دانند و همه چیز را ویران می‌‌کنند.
تیستو داستان ساده و قشنگی‌ است درباره‌ی پسری که با رویاندن گل‌وگیاه سعی دارد دنیا را به مکانی بهتر تبدیل کند. تیستو چنان بی‌گناه و معصوم است که از درک کوچک‌ترین بدی‌ها عاجز است و تنها می‌داند که انجام کارهای خوب، خیلی راحت‌تر و بهتر از انجام کارهای بد و ظالمانه است. تیستوی سبز انگشتی را از لحاظ اثرگذاری برابر با کتاب مشهور «شازده کوچولو» می‌دانند و به قول نویسنده‌اش این داستان برای گروه سنی صفر تا صد سال مناسب است. ترجمه‌ی لیلی گلستان نیز بسیار روان است و بر جذابیت اثر افزوده است.

در زمانه‌ی جنگ هر کس به‌نوعی اسلحه به دست می‌گیرد. اسلحه‌ی یک نفر ممکن است تفنگ باشد و اسلحه‌ی دیگری، قلمی که با آن جنگ را نکوهش می‌کند. اوریانا فالاچی، روزنامه‌نگار، نویسنده و مصاحبه‌گر مشهور ایتالیایی هم قلم به دست داشت و هم از دست‌‌گرفتن تفنگ نمی‌ترسید. او در جنگ جهانی دوم به‌عنوان چریک ضد فاشیسم فعالیت می‌کرد و در طول زندگی خود از نزدیک شاهد اتفاقات تاریخی بسیاری بود. او این کتاب را درباره‌ی تجربیات و مشاهدات خود در جنگ ویتنام و مهم‌تر از همه، درباره‌ی مرگ حقیقت و انسانیت نوشته است. فالاچی دست خواننده را می‌گیرد و او را همراه با خود به قلب میدان جنگ می‌کشاند، به او پشت جبهه را نشان می‌دهد و از حقایق تلخی پرده برمی‌دارد که کمتر کسی جرئت روایت آن‌ها را داشته است.
کتاب «زندگی، جنگ و دیگر هیچ» یکی از مهم‌ترین کتاب‌ها برای شناخت و درک جنگ ویتنام است. فالاچی که خود در عملیات‌های بمباران هوایی ویتنام شرکت داشته و پابه‌پای سربازان قدم برداشته است، فضای جنگ را به‌صورت ملموس و صریح شرح داده است. لیلی گلستان این کتاب را یکی از بهترین کتاب‌هایی می‌داند که بر روی آن کار کرده است. او می‌گوید چنان با عشق و خستگی‌ناپذیری بر روی ترجمه‌ی این کتاب وقت گذاشته که با یک دست ترجمه می‌کرده و با دست دیگرش ننوی فرزندش را تکان می‌داده است.

گابریل گارسیا مارکز، نویسنده‌ی مشهور کلمبیایی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل را بیشتر با کتاب «صد سال تنهایی» یا «عشق در سال‌های وبا» می‌شناسند. کتاب «گزارش یک مرگ» یکی دیگر از آثار خوب مارکز است که از لحاظ درخشان‌بودن دست‌کمی از آثار بیشتر شناخته‌شده‌اش ندارد. مارکز در این کتاب ماجرای قتلی را تعریف می‌کند که به‌نوعی کل مردم شهر در وقوع آن دخیل و مقصر هستند.
ماجرا از شب ازدواج بایاردو سان رومان با آنخلو (آنجلا) ویکاریو شروع می‌شود. بایاردو سان رومان متوجه می‌شود که آنخلو باکره نیست و از همین رو او را طرد می‌کند. آنخلو نیز از آن طرف زمانی که از سمت خانواده‌اش مورد بازجویی قرار می‌گیرد، سانتیاگو ناصر را به‌عنوان مقصر اصلی معرفی می‌کند. برادران آنخلو بدون انجام هیچ تحقیقی و صرفاً با اتکا به حرف‌های خواهرشان، به سراغ سانتیاگو می‌روند تا انتقام بی‌آبرویی آنخلو را از او بگیرند.
مارکز با نگارش این کتاب سعی داشته تعصب‌های قومی و سنت‌های بیجایی که در بین بسیاری از مردم رایج است را به نمایش بگذارد. او نشان می‌دهد که چگونه پیروی کورکورانه از حرف‌های بی‌پایه‌واساس ممکن است زندگی یک نفر را به نابودی بکشاند. لیلی گلستان این کتاب را از روی متن فرانسوی به فارسی ترجمه کرده است.

«امروز مادرم مُرد. شاید هم دیروز. نمی‌دانم.» کتاب بیگانه با این جملات شروع می‌شود و از همان ابتدا خواننده را میخکوب می‌کند. با چه نوع شخصیتی طرف هستیم که این‌قدر نسبت به مرگ مادر خود بی‌تفاوت و خونسرد است؟ به‌راستی که شخصیت اصلی این کتاب تا انتها برای خوانندگان بیگانه است و بیگانه باقی می‌ماند.
کتاب بیگانه یکی از مشهورترین آثار آلبر کامو، نویسنده‌ی مشهور فرانسوی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات است. مورسو، شخصیت اصلی داستان، فردی تودار، بی‌تفاوت و بدبین است که نسبت به هیچ‌ چیز و هیچ‌کسی احساس تعلق نمی‌کند. او هرگز از خود احساسات شدیدی نشان نمی‌دهد و انگار هیچ‌ چیز تأثیر زیادی بر روی او نمی‌گذارد. ماجرای کتاب از جایی اوج می‌گیرد که مورسو در یک روز گرم آفتابی مردی عرب را به قتل می‌رساند و از سوی دادگاه مورد محاکمه قرار می‌گیرد. کتاب بیگانه به‌عنوان یکی از بهترین کتاب‌ها درباره‌ی فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم شناخته می‌شود.
گرچه با گذر زمان ترجمه‌های بسیاری از این اثر صورت گرفته است، ولی ترجمه‌ی لیلی گلستان همچنان به‌عنوان یکی از محبوب‌ترین ترجمه‌ها به شمار می‌رود. او در ابتدای ترجمه‌ی خود چندین مقاله‌ی خواندنی درباره‌ی این اثر قرار داده است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از «درباره‌ی بیگانه و کامو»، «پیش از انتشار بیگانه»، «استقبال از رمان»، «حقیقت و تئاتر» و…

رومن گاری که خود زمانی عضو هیئت نمایندگان سازمان ملل متحد بود، تصمیم گرفت در سال ۱۹۵۸ کتاب «مردی با کبوتر» را با نام مستعار «فوسکو سینیبالدی» در نقد سیاست‌های ناکارآمد این سازمان بنویسد. شخصیت اصلی کتاب پسری جوان به نام جانی است که در ابتدا بسیار شیفته‌ی سازمان ملل است و آن را سازمانی مهم و حیاتی می‌بیند. او آن‌قدر به این سازمان علاقه‌مند است که تصمیم می‌گیرد هرطورشده راه خود را به درون آن پیدا کند. همین می‌شود که جانی به همراه کبوترش در یکی از سوله‌های مخفی سازمان ملل جای می‌گیرد. بااین‌حال، جانی تنها پس از چند روز حضور در این مکان متوجه می‌شود که سازمان ملل تقریباً هیچ کار مفیدی برای کمک به مردم انجام نمی‌دهد و چهره‌ی واقعی‌اش را پشت دروغ و فریب قایم کرده است.
جانی که حسابی از خراب‌شدن رؤیاهایش احساس سرخوردگی می‌کند، تصمیم می‌گیرد هرطور شده انتقام خود را از سازمان ملل بگیرد و به جهانیان نشان دهد که درون این سازمان پر از فساد و دروغ است. رومن گاری این کتاب را با لحن طنز نوشته و سیاست‌های سازمان ملل را به سخره گرفته است.

فردریش ویلهلم نیچه فیلسوف و متفکری آلمانی بود که تأثیر بسیاری بر شکل‌گیری جریان‌های فکری معاصر گذاشت و امروزه به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده در فلسفه به شمار می‌رود. او نظریات زیادی درباره‌ی اخلاق، دین و حقیقت ارائه داده است و در طی دوران حیات خود کتاب‌های بسیاری نوشت که گرچه در آن زمان خوانندگان چندانی نداشتند، اما امروزه به دست افراد زیادی خوانده می‌شوند. نیچه عادت داشت هر موضوعی را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار دهد و اکثر نوشته‌هایش کوتاه، مختصر اما به‌شدت تکان‌دهنده بودند.
اشتفان تسوایگ، از نویسندگان معروف اتریشی آلمانی‌زبان و مخالفان نازیسم، این کتاب را درباره‌ی زندگی و آثار این فیلسوف آلمانی نوشته است. این کتاب به‌طورکلی ۱۱ فصل دارد که به ترتیب عبارت‌اند از: تراژدی بی‌بازیگر، چهره‌ی دورو، ستایش بیماری، دون خوآن شناخت، شور صداقت، پیشرفت به‌سوی خود، کشف جنوب، پناه به موسیقی، هفتمین تنهایی، رقص بر فراز پرتگاه و مربی آزادی.

سال ۱۳۶۰ بود که لیلی گلستان کتاب‌فروشی گلستان را در گاراژ خانه‌اش راه‌اندازی کرد. این کتاب‌فروشی به‌سرعت به پاتوق نویسندگان شناخته‌شده‌ای چون احمد شاملو، احمد محمود و محمد زهری تبدیل شد. هشت سال بعد لیلی گلستان تصمیم گرفت این کتاب‌فروشی را به گالری گلستان تبدیل کند. او این گالری را با رونمایی از نقاشی‌های سهراب سپهری که متعلق به خانواده‌اش بودند افتتاح کرد. لیلی گلستان که خود سابقه‌ای طولانی در زمینه‌ی هنر و آثار هنری دارد، این کتاب را نیز از روی عشق خود به هنر ترجمه کرده است.
«نقاش‌ها همیشه پول دوست داشته‌اند» درباره‌ی ۱۳ نقاش مهم جهان است. ما درباره‌ی زندگی این نقاشان مهم و تأثیرگذار در قالب داستان‌هایی کوتاه و مستند می‌خوانیم. از مهم‌ترین مسائلی که در این کتاب به آن پرداخته شده است مسئله‌ی پول است. ما می‌بینیم که چطور تمامی این نقاشانی که حالا به‌عنوان بهترین نقاشان عصر خود از آن‌ها یاد می‌شود، شبانه‌روز در تلاش بودند تا با اندک سرمایه‌ای که در دست داشتند به شهرت برسند.

داستان از یک ایستگاه قطار شروع می‌شود. خواننده، یا درواقع خود ما، رمانی جدید از ایتالو کالوینو را خریده‌ایم و بعد از چند صفحه مطالعه متوجه می‌شویم که کتاب از لحاظ چاپی مشکل دارد و چند صفحه‌ی آن اشتباه چاپ است. به کتاب‌فروشی برمی‌گردیم تا کتاب را عوض کنیم اما در کمال تعجب متوجه می‌شویم که تمام این مدت در حال خواندن کتابی نوشته‌ی یک نویسنده‌ی لهستانی بوده‌ایم، نه کتاب ایتالو کالوینو. «اگر شبی از شب‌های زمستان مسافری» کتابی‌ است درباره‌ی خود عمل خواندن. برای خواندن این کتاب باید حوصله به خرج داد و خود را به دست نویسنده و شگفتی‌های ذهنش سپرد.
این کتاب شامل ۱۰ داستان مختلف است که هریک به روایت جدیدی می‌پردازد. این روایت‌ها چند صفحه ادامه پیدا می‌کنند و بعد نیمه‌کاره رها می‌شوند. به عبارت بهتر، روایتی در روایت دیگر خلق شده و در پشت همه‌ی آن‌ها یک روایت اصلی وجود دارد. لیلی گلستان در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایبنا درباره‌ی ترجمه‌ی این اثر چنین گفته است: « چون هر قصه با سبک خاص خودش نوشته شده بود، پس کتابی بود با سبک‌های مختلف، هم خوانش آن سخت بود و هم این که تا می‌آمدم با سبک یک قصه خو بگیرم، قصه تمام می‌شد و قصه‌ای دیگر با سبکی دیگر شروع می‌شد. ترجمه‌ی آن بسیار برایم جذاب و درواقع یک جور کشتی گرفتن با متن بود.»

این کتاب ماجرای مردی را تعریف می‌کند که دارای نیرویی عجیب و خیره‌کننده است. او هنگام خواب انواع مختلفی از فلزات را به خود جذب می‌کند و برای در امان‌ماندن از خطر مدفون‌شدن زیر لوازم فلزی، ناچار است که شب‌ها بر بستری از نمک سفید بخوابد. او در ظاهر همه چیز دارد، می‌تواند تمام طلای جهان را به خود جذب کند و قدرت بی‌حدومرزش هرگز به پایان نمی‌رسد. بااین‌حال، او باوجود داشتن همه چیز نیازمند به‌دست‌آوردن دانه‌ای آووکادو برای پسرش است. این خواسته او را از دنیای یکنواخت و تکراری‌اش خارج می‌کند و به‌سوی ماجراجویی‌ای تازه هدایت می‌کند. میگل انخل استوریاس این کتاب را در سبک سوررئال و خیال‌پردازانه به نگارش درآورده است.

از زمان یونان باستان، متفکران در تلاش بوده‌اند تا درباره‌ی احساسات آدمی اطلاعات بیشتری به دست آورند و آن را بهتر درک کنند. در مرکز این احساسات همیشه عشق کمی بیشتر از دیگر احساسات می‌درخشیده و توجه انسان‌ها را تمام‌وکمال به خود جلب کرده است. به‌راستی عشق چیست؟ چطور می‌توان عشق را شناخت، آن را درک کرد و مهم‌تر از همه، آن را توصیف کرد؟ شاید هرگز کسی نتواند پاسخ درستی به این سؤالات دهد، ولی می‌توان درباره‌ی عشق مطالعه کرد و آن را بهتر شناخت. این کتاب شامل ۳ جستار از فیلسوف اسپانیایی خوزه ارتگا ای گاست درباره‌ی عشق است. او در این کتاب عشق را تعریف می‌کند و از زوایای گوناگون به بررسی آن می‌پردازد.