لوگو طاقچه
بهترین کتاب های عاشورایی

کتاب‌هایی که واقعه‌ی کربلا را روایت می‌کنند

17,131 بازدید

عاشورا مهم‌ترین واقعه‌ در فرهنگ شیعیان است؛ در حقیقت عاشورا اتفاقی به مثابه‌ی تجربه‌ای قدسی، واقعه‌ای تاریخی، رفتاری دینی، آیین و اسطوره است. تأثیر فرهنگ عاشورا را می‌توان در همه‌ی زوایای زندگی شیعیان همچون مسائل اجتماعی، فرهنگی، علمی، هنری، شعر، نثر و موسیقی،… مشاهده کرد. قیام امام حسین علیه‌السلام و واقعه‌‌ی عاشورا از عوامل مهم تأثیرگذار بر ادبیات ایران است؛ طوری که با گذشت قرن‌ها از آن واقعه نویسندگان و شاعران در نوشته‌های مکتوب خود وام‌دار این واقعه‌اند. ادبیات عاشورایی از غنی‌ترین و حماسی‌ترین ذخایر فکری و احساسی مکتب شیعه است و به تبع‌ آن، نویسندگان متعددی به خلق آثار داستانی و غیرداستانی، متون علمی و پژوهشی، ادبیات نمایشی، مقتل‌نگاری،… پرداخته‌اند. در این یادداشت، به معرفی مهم‌ترین کتاب های عاشورایی -آثار داستانی و غیرداستانی- می‌پردازیم.

اگر این مطلب را دوست داشتید، پیشنهاد می‌کنیم که مطلب زیر را هم مطالعه کنید

نمونه‌هایی از آثار غیر داستانی ادبیات عاشورایی

فتح خون

فتح خون

نویسنده: سیدمرتضی آوینی

انتشارات واحه

اطلاعات بیشتر و خرید

فتح خون اثر مرتضی آوینی است که به تجزیه و تحلیل اتفاقات ماجرای عاشورا می‌پردازد؛ او کتاب را به دو بخش تقسیم کرده و از دو زاویه به واقعه‌ی عاشورا نگریسته است: در بخش نخست، رویدادهای مهمی را که نقشی در شکل‌گیری این حادثه‌ داشته‌اند از نظر می‌گذارند. این وقایع عموماً از سال ۶۰ تا سال ۶۱ هجری است. در این صورت، خواننده نگاهی کلی و جامع از عملکرد شخصیت‌های اثرگذار و دگرگونی وضیعت فردی و اجتماعی آنان در واقعه‌ی کربلا را در دست دارد. آوینی،‌ سپس، با نگاهی عارفانه و شاعرانه ماجراها را تحلیل می‌کند طوری که طرز فکر و دیدگاهش در میان سطور کتاب خودنمایی می کند. وی، با بهره گیری از آیات و احادیث، نمایشی حیرت‌انگیز از فطرت الهی و ذات معنوی انسان را به تصویر می کشد. با این رویکرد، عاشورا فقط رویدادی به‌جامانده از تاریخ نیست، بلکه مضمونی جاری در زندگی هر انسان حقیقت‌طلب و حق‌پرست است. آوینی فتح خون را در محرم سال ۱۳۶۶ نوشت و دو فصل ششم و نهم آن را تحت عناوین «ناشئه‌اللیل» و «سیارۀ رنج» نگاشت و برای چاپ به ماهنامه‌ی سوره و کتاب مقاومت سپرد.

بخشی از کتاب صوتی فتح خون را بشنوید.

فتح خون سیدمرتضی آوینی

گوینده: محمد حسین محمودیان
اطلاعات بیشتر و دانلود کتاب صوتی

تنها علاج

تنها علاج

نویسنده: سیدعلی‌اصغر علوی

انتشارات سدید

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب تنها علاج مجموعه‌ای نظام‌مند از نگاهی دوباره و فهمی دیگرگونه از کربلاست که در مجموعه آثار عاشورایی به نام زیر خیمه‌ی حسین منعکس شده و در این کتاب به صورت کامل‌تر و جامع‌تر آمده است. سیدعلی‌اصغر علوی این کتاب را نوشته و نشر سدید آن را منتشر کرده است.

حماسه‌ی حسینی

حماسه‌ی حسینی یک مجموعه‌ی دوجلدی از مرتضی مطهری است حاوی همه‌ی سخنرانی‌ها و یادداشت‌های او پیرامون عاشورا و واقعه‌ی کربلا و تحریفات تاریخی صورت گرفته‌ی آن. «حادثه‌ی کربلا برای ما مردم خواهی‌نخواهی یک حادثه‌ی بزرگ اجتماعی است؛ یعنی این حادثه در تربیت ما، در خُلق و خوی ما اثر دارد، حادثه‌ای است که خودبه‌خود، بدون اینکه هیچ قدرتی ما مردم را مجبور کرده باشد، میلیون‌ها نفر و قهراً میلیون‌ها ساعت برای شنیدن و استماع قضایای مربوط به آن صرف می‌کنیم. میلیون‌ها تومان پول برای این کار صرف می‌شود. این قضیه را ما باید همان‌طوری‌که بوده است، بدون کم و زیاد تلقی کنیم و اگر کوچک‌ترین دخل و تصرفی از طرف ما در این حادثه صورت بگیرد، حادثه را منحرف می‌کند، به‌جای اینکه ما از این حادثه استفاده کنیم قطعاً ضرر خواهیم کرد». این کتاب در جلد اول و دوم شامل بخش‌های زیر است:

حماسه حسینی (جلد اول)

حماسه حسینی (جلد اول)

نویسنده: مرتضی مطهری

انتشارات صدرا

اطلاعات بیشتر و خرید

فصل اول: مجموعه‌ی سه سخنرانی در حدود سال ۱۳۴۷ در حسینیه‌ی ارشاد؛

فصل دوم: مجموعه‌ سخنرانی‌هایی با موضوع تحریفات در واقعه‌ی تاریخی کربلا در فروردین ماه ۱۳۴۸ در حسینیه‌ی ارشاد؛

فصل سوم: درباره‌ی ماهیت قیام حسینی و مسئله‌ی شناخت آن در سال ۱۳۵۶ در کانون توحید تهران؛ 

فصل چهارم: تحلیل واقعه‌ی عاشورا در سال ۱۳۵۶ در جلسه‌ی یزدی‌ها؛

فصل پنجم: شعارهای عاشورا در عاشورای سال ۱۳۵۲ در مسجد جامع نارمک تهران؛

فصل ششم: مشتمل بر هفت جلسه‌ی سخنرانی درباره‌ی عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت حسینی و مسائل اجتماعی و سیاسی روز در اسفند ۱۳۴۸ و فروردین ۱۳۴۹ در حسینیه‌ی ارشاد؛

فصل هفتم: مجموعه‌ی هفت سخنرانی درباره‌ی عنصر تبلیغ در نهضت حسینی در سال ۱۳۵۰ در مسجد جاوید تهران؛ 

حماسه حسینی (جلد دوم)

حماسه حسینی (جلد دوم)

نویسنده: مرتضی مطهری

انتشارات صدرا

اطلاعات بیشتر و خرید

این کتاب حاوی مطالبی است که مطهری به مرور ایام نوشته و هدف از این نگارش، جمع‌آوری مطالب مهم جهت مراجعه بعدی یا آمادگی برای سخنرانی بوده که از نظر اجمال و تفصیل متفاوت‌اند. این کتاب شامل هشت فصل است با همان موضوع سخنرانی‌ها؛ اما فرقشان در گفتار و نوشتاری‌بودن و اختصاصی‌بودن آن‌هاست. در واقع، این فصول در جلد اول و دوم مکمل یکدیگرند.

فصل اول: ریشه‌های تاریخی حادثه‌ی کربلا؛

فصل دوم: یادداشت ماهیت قیام حسینی؛

فصل سوم: یادداشت امام حسین علیه‌السلام و عیسی مسیح علیه‌السلام؛

فصل چهارم: یادداشت عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت حسینی؛

فصل پنجم: یادداشت‌ها؛

فصل ششم: حماسه‌ی حسینی؛

فصل هفتم: یادداشت عنصر تبلیغ در نهضت حسینی؛

فصل هشتم: یادداشت‌های متفرق؛

این کتاب بعد از شهادت مطهری چاپ شد، ولی از نظر نوع موضوعات و قوّت تحلیل، خرافه‌شویی از عاشورا، درس‌آموزی، پرداختن به جنبه‌های گوناگون، ارزش‌گذاری هر یک از این جنبه‌ها، پرداختن به جوانبی که کمتر به آن‌ها توجه شده کتابی کم‌نظیر محسوب می‌شود. 

همرزمان حسین (ع)

همرزمان حسین (ع)

نویسنده: سید‌علی خامنه‌ای

انتشارات انقلاب اسلامی

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب همرزمان حسین اثری تحلیلی و پژوهشی با تکیه بر آیات و روایت و احادیث در حوزه‌ی مبارزات سیاسی امامان معصوم علیهم‌السّلام است. همرزمان حسین‌ مجموعه‌ی ده سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای در باب عنصر مبارزه در سیره‌ی ائمّه‌ی معصومین علیهم‌السّلام است که در محرّم سال ۱۳۵۱ در هیئت انصارالحسین علیهم‌السّلام تهران بیان شده است. نویسنده درباره‌ی اهمّیّت شناخت صحیح امامان و توطئه‌ی دشمنان برای تحریف چهره‌ی مبارزاتی آنان، معنای جهاد و مقصود از مجاهدت ائمّه علیهم‌السّلام سخن گفته‌ و شخصیّت معصومین علیهم‌السّلام را در مسئله‌ی جهاد و سیاست یکی دانسته و با طرح «انسان ۲۵۰ ساله»، آن را مفصلاً توضیح داده‌ است. بر این اساس، همه‌ی امامان معصوم از هیچ‌گونه اقدام عملی در مقابله با طاغوت فروگذار نبوده‌اند و همگی هم‌گامان و هم‌رزمان امام حسین علیهم‌السّلام به‌شمار می‌رفتند. 

در کربلا چه گذشت

در کربلا چه گذشت

نویسنده: شیخ عباس قمی

انتشارات کتاب جمکران

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب در کربلا چه گذشت نوشته‌ی شیخ عباس قمی و ترجمه‌ی محمدباقر کمره‌ای شامل شرح رموز نهضت حسینی و متنی جامع و معتبر و کامل است؛ مترجم کتاب ترجمه‌ای روان و درخشان از کتاب نفس‌المهموم ارائه کرده است. مؤلف اصلی کتاب تا جایی که توانسته از منابع معتبر نقل کرده و مترجم هم در ترجمه‌ موازین امانت‌داری را به دقت رعایت کرده و همه‌ی متن اصلی را آورده است؛ حتی اشعار متن اصلی را هم با شعری فارسی جایگزین کرده است. به گفته‌ی مترجم «این کتاب از نظر رموز بسیاری که هر کدام در موقع خود بیان شده و از نظر ترجمه‌ی همه‌ی اشعار مقتل به پارسی دارای ابتکار مفیدی است که ارزش آن بر اهل فن پوشیده نیست». کتاب در کربلا چه گذشت در پنج بخش نوشته شده است:

باب اول: در مناقب امام حسین (ع) و ثواب گریستن بر آن حضرت؛

باب دوم: وقایع پس از بیعت مردم با یزید بن معاویه؛

باب سوم: در وقایع پس از شهادت؛

باب چهارم: پس از شهادت حضرت ابی‌عبدالله‌الحسین (ع)؛

باب پنجم: در ذکر فرزندان امام حسین (ع) و زوجات آن حضرت؛

خاتمه: در شرح حال توّابین و خروج مختار؛

رحمت واسعه

رحمت واسعه

نویسنده: آیت‌الله العظمی محمدتقی بهجت

انتشارات واژه پرداز اندیشه

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب رحمت واسعه نوشته‌ی آیت‌الله محمدتقی بهجت است که در خصوص ویژگی رحمت واسعه‌‌ی خداوند و حضرت سیدالشهدا علیه‌السلام مطالبی آورده. این کتاب سه بخش دارد: بخش اول، روایتی کوتاه از سیره و روش آیت‌الله بهجت که حاصل ساعت‌ها مصاحبه با اطرافیان ایشان و مصاحبه‌های مجزا برای چاپ و انتشار این کتاب بوده است. همه‌ی مصاحبه‌ها و مجموعه نکات رفتاری و الگوی عملی به‌دست‌آمده از این بررسی‌ها، نیازمند تحلیل و بررسی جامع‌تری بود که چکیده‌ی آن در این کتاب جمع‌آوری و منتشر شده است. بخش دوم، گزیده‌ای از بیانات آیت‌الله العظمی بهجت که شامل منابع شفاهی و مکتوب می‌شود. منابع شفاهی عبارت‌اند از صوت‌ها و تصویرهای درس خارج و دیدارهای ایشان و منابع مکتوب یادداشت‌هایی است که از شاگردان و اطرافیان وی از کلاس‌های درس باقی مانده است. بخش سوم، مجموعه‌ای از پرسش‌ها و پاسخ‌هاست که عمدتاً از مجموعه استفتائات، مکاتبات، سؤال‌های مطرح‌شده در جلسات درس خارج فقه و اصول انتخاب شده است.

نمونه‌هایی از کتاب‌های عاشورایی داستانی

حسین (ع) از زبان حسین (ع)

حسین (ع) از زبان حسین (ع)

نویسنده: محمد محمدیان

نشر معارف

اطلاعات بیشتر و خرید

این کتاب نوشته‌ی محمد محمدیان است که شرح زندگی و زمانه‌ی امام سوم شیعیان از زبان خود امام علیه‌السلام را به تصویر می‌کشد. انتخاب امام حسین علیه‌السلام به عنوان راوی بر جذابیت‌های کتاب افزوده است. در کتاب حسین از زبان حسین مطالبی مستند و واقعی پیرامون ویژگی‌های شخصیتی امام حسین علیه‌السلام و ماجرای کربلا و حرکت ایشان به سمت کربلا و اسارت حضرت زینب و… آمده است.

حسین از زبان حسین هشت فصل دارد که همه‌ی زندگی سیدالشهداء را به صورت گزارشی تاریخی سالم و پاکیزه بیان کرده و ارجاعات آن را در پاورقی‌ها آورده است. «همچنین خداوند از گروهی از مردم که ستمکاران روی زمین آنان را نمی‌شناسند، و در عین حال در آسمان‌ها معروف هستند، پیمان گرفته است که در این صحرای کربلا حضور یافته و پیکر پاک شهیدان را جمع آوری نموده و بدن‌های خون‌آلود آنان را به خاک بسپارند، و در این سرزمین برای قبر سیدالشهداء(ع) علامتی نصب کنند که هیچ‌گاه اثرش کهنه نگردد و گذشت شب و روز آن را محو نکند. گرچه رهبران کفر و الحاد و رهروان جاده گمراهی سعی فراوانی در نابود کردن آن حرم خواهند داشت، اما نتیجه‌ای نخواهند گرفت و به جای این که آن حرم از بین برود، عظمت و شکوه آن افزوده‌تر خواهد گشت و آثار آن آشکاتر می‌گردد».

بخشی از کتاب صوتی حسین از زبان حسین را بشنوید.

حسین از زبان حسین محمد محمدیان

گوینده: علی همت مومیوند
اطلاعات بیشتر و دانلود کتاب صوتی

سقای آب و ادب

سقای آب و ادب

نویسنده: سیدمهدی شجاعی

انتشارات نیستان هنر

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب سقای آب و ادب حاوی ده فصل به نام شخصیت‌های متفاوت است که هر فرد از زاویه‌ای به حضرت عباس نگاه می‌کند؛ فصل‌های کتاب عبارت‌اند از عباسِ علی؛ عباسِ ام البنین؛ عباسِ عباس؛ عباسِ سکینه؛ عباسِ مواسات؛ عباسِ زینب؛ عباسِ ادب؛ عباسِ حسین؛ عباسِ فرشتگان؛ عباسِ فاطمه. در این کتاب صحنه‌های احساسی و جمله‌های زیبای عاطفی فراوان است و نمایشی زیبا از ماموم و امام را به تصویر می‌کشد. متن کتاب روان و ساده است و روضه گون بودن محتوا از ویژگی‌های بارز کتاب است.

‌‌

نامیرا

نامیرا

نویسنده: صادق کرمیار

انتشارات نیستان هنر

اطلاعات بیشتر و خرید

نامیرا رمانی است با محوریت واقعه‌ی عاشورا و اثر صادق کرمیار. نامیرا روایت چگونگی تغییر و تحول اوضاع کوفه در فاصله‌ی دعوت از امام حسین (ع) تا رسیدن کاروان آن حضرت به نزدیکی کوفه است. اینجاست که فتنه‌ای رخ می‌دهد و در آن همه‌ی عناصر فتنه حضور دارند: رعب و وحشت، ناتوانی در تشخیص حق از باطل، ریزش دوستان و قدرت گرفتن دشمنان. 

درونمایه‌ی داستان جریان پیوستن مردی از قبیله‌ی بنی کلب به نام عبدالله بن عمیر به سپاه حسین بن علی است. عبدالله بن عمیر در جدال میان حق و باطل به یاری امام حسین علیه‌السلام در کربلا رفت. نامیرا ماجرای ندای امام زمان علیه‌السلام و عکس‌العمل امت را به خوبی به تصویر می‌کشد. نویسنده‌ نامیرا را روان و به زبان امروزی نوشته طوری که مخاطب را به خود جذب می‌کند. نویسنده برای روایت داستان، از سوم شخص مفرد یا همان دانای کل استفاده کرده است.

بخشی از کتاب صوتی نامیرا را بشنوید.

نامیرا صادق کرمیار

گوینده: احسان چریکی
اطلاعات بیشتر و دانلود کتاب صوتی

اگر این مطلب را دوست داشتید، پیشنهاد می‌کنیم که مطلب زیر را هم مطالعه کنید

معرفی رمان‌های مذهبی

در ۶ دقیقه بخوانید

مجموعه کآشوب

کآشوب

کآشوب

نویسنده: نفیسه مرشدزاده

نشر اطراف

اطلاعات بیشتر و خرید

کآشوب کتابی است با بیست‌وسه روایت از سبک زندگی افرادی که تجربیات خود را با محرم بیان می‌کنند. بیست‌وسه روایت از افراد گوناگون در وصف احوالات زندگی در تعامل با روضه و عزاداری. بیست‌وسه روایت از روضه‌های حسینی که با زندگی‌‌های‌مان عجین شده. بیست‌وسه روایت از گنج‌های مگوی آدم‌ها که اندکی از آن در این کتاب سرباز کرده است.

محرم و عاشورا مشخصاً درونمایه‌ی اصلی داستان‌ها نیست و گزارشی از نگاه نویسنده است به امام حسین علیه‌السلام و عزاداری او؛ گزارشی مستند، صادقانه، عینی از نسبت نسل‌های متفاوت امروز با واقعه‌ی عاشورا. هر داستان از این مجموعه یک نویسنده دارد و به سرپرستی نفیسه مرشدزاده گردآوری و منتشر شده است.

رست‌خیز

رست‌خیز

نویسنده: سید احمد برقعی

نشر اطراف

اطلاعات بیشتر و خرید

رست‌خیز، کتاب دوم از مجموعه‌ی «کآشوب» است؛ مجموعه‌ای که از منظری دیگر و آدم‌هایی دیگر به حال و هوای امروز ما و روضه‌ها نگاه کند. رست‌خیز شرح «اشک‌هایی که از شوقِ یافتنِ حقیقت در گوشهٔ چشم جمع می‌شوند این روزها کم شده‌اند و رست‌خیز، روایتِ فروریختن چشم‌ها در ثانیهٔ روبه‌رویی با حقیقت است».

رستخیز صرفاً اثری روایی نیست؛ در واقع یک منبع شناختی است از رابطه مأموم با امام. این کتاب «شرحِ زنده‌شدن ذره‌ای از درون انسان در فراخوانِ هر ساله‌ی محرم است. داستان شنونده‌هایی که از مجلس روضه، خرده‌ای اندیشه، اندکی شهود یا تغییری کوچک غنیمت می‌برند». رست‌خیز حاوی بیست‌وچهار داستان است که نویسندگان آن از شرح تجربیات خود با امام حسین علیه‌السلام می‌گویند. این مجموعه در خود روضه، روایت، داستان، گزارش مستند،… دارد. 

زان تشنگان

زان تشنگان

نویسنده: فاطمه نقوی

نشر اطراف

اطلاعات بیشتر و خرید

کتاب زان تشنگان همچون مجموعه‌های گذشته حاوی روایت‌های بیست‌وچهار نفر از کسانی است که نسبت خودشان را با واقعه‌ی عاشورا بیان کرده‌اند؛ تجربه‌های واقعی، صادقانه، عینی، احساسی و عاطفی. زان‌تشنگان کتاب سوم از مجموعه‌ی «کآشوب» است؛ برخی روایت‌ها به تأثیر واقعه‌ی عاشورا و مراسم مرتبط با آن بر زندگی خود راوی یا اطرافیان وی می‌پردازند ولی بعضی از آن‌ها ارتباط حداقلی با عاشورا دارند که توصیف مستقیم این ارتباط در تعدادی از روایت‌ها بسیار کم است.

رهیده

رهیده

نویسنده: طاهره ابوفاضلی

نشر اطراف

اطلاعات بیشتر و خرید

رهیده جلد چهارم از مجموعه کآشوب است، با هجده روایت از روضه‌هایی که زندگی می‌کنیم. روایت‌هایِ عاطفی و دلنشین که از دل برآمده و بر دل می‌نشیند. با رهیده می‌توان مدت‌ها همذات‌پنداری کرد و روضه خواند و گریه کرد. در کتاب رهیده، هجده نفر از تجربه‌هایی نوشته‌اند که از عزاداری و روضه‌خوانی و مجالس امام حسین علیه‌السلام برآمده است. «رهیده روایت جست‌وجوگران سرگردان و لرزان است. دورترهایی که می‌خواهند جلوتر بیایند، دست‌شان برسد به یک مفهوم، و مضمونی را زیارت کنند. روایت روح‌های ناآرامی که تکرار و عادت اقناع‌شان نمی‌کند و می‌خواهند خودشان آن آزادگی را لمس کنند. رهیده روایت آن‌ها است که از مسیر گزارش صادقانه‌ی احوال‌شان می‌خواهند به رهایی لایزال حضرتش نزدیک‌تر شوند».

 کلام آخر

حـماسه‌ی عـاشورا جایگاه و منزلتی بزرگی دارد؛ چنان‌که اندیشه‌‌های حقیقت‌جو را در هر جای جهان به تأمل و تفکر وامی‌دارد. گذشت سال‌ها و وقایع تاریخی متعدد از گستردگی و غنای آن کم نکرده و هر کسی را به فکر می‌اندازد که به راستی راز این شور و ماندگاری در چیست؟ در واقع، این حرکت در باورهای آرمانی و فطرت پاک انسانی ریشه دارد. فرهنگ و تفکر شیعی در ایران سبب شکل‌گیری آثار مکتوب متعددی شده؛ در این یادداشت کوتاه به معرفی کوتاه چند اثر از مهم‌ترین آثار مرتبط با این موضوع و ادبیات عاشورایی بسنده کردیم گرچه تعداد آثار در این زمینه بسیار است و در این مقال نمی‌گنجد.

اگر این مطلب را دوست داشتید، پیشنهاد می‌کنیم که مطلب زیر را هم مطالعه کنید

17,132 بازدید
برچسب ها

Avatar

الهه سوداچی


اشتراک گذاری یادداشت
3.3 3 رای
امتیاز مطلب
اشتراک
اطلاع از
guest
0 دیدگاه ها
بازخورد داخلی
نمایش همه کامنت ها
یادداشت های مشابه

دانلود کتاب از اپلیکیشن طاقچه

نصب طاقچه