آشنایی با فاضل نظری و آثارش

آشنایی با فاضل نظری و آثارش

۱۳۹۹-۰۲-۱۵ 2 نویسنده بنوشه فرهت
در ۶ دقیقه بخوانید

معرفی فاضل نظری و اشعارش

فاضل نظری شاعر جوانی است که خوانندگان اشعار او را پسندیده و ابیات زیادی از او بر سر زبان‌هاست. او پیچیدگی را از شعرهایش دور نگه می‌دارد و شعرهای ساده و قابل‌فهمش نیازی به شرح و بسط اضافی ندارند. فاضل نظری مضامین و مفاهیم را به‌راحتی در قالبی موزون جای می‌دهد و خواننده را پابه‌پای خود تا انتهای سروده با خود می‌آورد. عنصر بارز شعرهای او را می‌توان احساس دانست. هرچند مفاهیم دیگر نیز به همان استواری در سروده‌هایش به چشم می‌آیند.

شعرهای فاضل نظری چنان ملموس‌اند که گویی حرفی را که می‌خواسته‌ای بزنی، از زبان او می‌شنوی؛ زبانی سرشار از لطافت و البته گویا. او بیشتر در قالب غزل می‌سراید که قالبی زنده و پویاست و البته که شعرهایش زبانی امروزی و بسیار آشنا دارند. در شعرهای او کلمات و اصطلاحاتی که درک آنها دشوار باشد دیده نمی‌شود و می‌توان گفت شعرهایش به زبان متداول و رایج بسیار نزدیک است. یوسفعلی میرشکاک در توصیف فضای کلی اشعار او گفته است «به عقیده من اگرچه قالب شعر نظری غزل است؛ اما به‌طور واضح و آشکاری فضای مابعد نیمایی در شعرهای او اثر گذاشته است. درواقع فضای شعر او کهنه و قدیمی نیست».

راز محبوبیت شعرهای فاضل نظری

شعرهای فاضل نظری مخاطبانی در هر دو گروه عام و خاص دارد و سروده‌هایش در بین اقشار مختلف مردم محبوب است. تمایل به کوتاه سرایی سبب بیشتر خوانده شدن شعرهایش شده و این امر بر میزان محبوبیت آثارش افزوده است. فاضل نظری با همین کلمات ساده‌ای که هرکدام از ما در طول روز و در گفتگوهایمان به کار می‌بریم، چنان مفاهیمی را بر جان آدمی نقش می‌بندد که با خواندنش مسحور می‌شوی. او احساس شما را برمی‌دارد و در شعر خود آمیخته به‌راستی نشانتان می‌دهد. بی‌شک کسی که اهل شعر و در پی آن باشد به دنبال بیان آراسته و ساده یا در لفافه‌ی حقیقت است. او در جستجوی معنا در ساحتی متفاوت می‌گردد. فاضل نظری به‌خوبی و شایستگی از «آآن» ما سخن می‌گوید. او چنان سیال می‌سراید که بیت به بیت همراهش می‌رویم.

در این یادداشت تلاش کرده‌ایم به معرفی آثار این شاعر بپردازیم.در پی این یادداشت پیشنهاد ما خواندن شعر است. شعر بخوانیم… شعر بی‌شک جهان پرحادثه و گاه حتی تاریک ما را نجات خواهد داد… شعر بخوانیم تا روحمان تازه و جوان بماند و روان بمانیم… بیایید شعر بخوانیم تا دنیا جای بهتری برای بودن شود.

پیشنهاد می‌کنیم اگر به خواندن شعر علاقه دارید، یادداشت «این شعر عاشقانه خواندنی است» را هم بخوانید.

طرح جلد کتاب‌های شعر فاضل نظری

یک ویژگی مشترک کتاب‌هایی که در ادامه معرفی می‌کنیم طرح جلد‌های آنهاست. «مجید زارع» در این آثار با یک طراحی خاص، به‌گونه‌ای عمل کرده که کتاب‌ها به‌نوعی را از یک خانواده معرفی می‌کند. مجید زارع در طراحی جلد کتاب‌ها با خلاقیت و دقت بسیاری عمل می‌کند. نمونه‌ای دیگر از طراحی او برای جلد یک کتاب را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

نمونه ای از آثار مجید زارع برای طراحی جلد کتاب

گریه‌های امپراطور

این کتاب نخستین مجموعه از آثار فاضل نظری است. «گریه‌های امپراطور» مجموعه‌ای شامل ۳۸ سروده از شاعر است اما شعری از او که همین نام را دارد در این مجموعه دیده نمی‌شود ور در مجموعه شعر «اقلیت» از همین شاعر ارائه‌شده است. این کتاب مجموعه مشتمل بر ۲۵۸ بیت است و یک بررسی اجمالی تمایل شاعر به سرودن شعرهای کوتاه را نشان می‌دهد چراکه در این کتاب، تعداد ۲۶ غزل پنج بیتی، هشت غزل شش بیتی، دو غزل هفت بیتی و دو غزل هشت بیتی وجود دارد. شعر زیبای «قربانی» با مطلع «از باغ‌ می‌برند چراغانی‌ات کنند/ تا کاج جشن‌های زمستانی‌ات کنند» از این مجموعه است.

از باغ می‌برند چراغانیت کنند
تا کاج جشن‌های زمستانیت کنند

پوشانده‌اند صبح تو را ابرهای تار
تنها به این بهانه که بارانی‌ات کنند

یوسف به این رها شدن از چاه دل مبند
این بار می‌برند که زندانی ات کنند

ای گل گمان مبر به شب جشن می‌روی
شاید به خاک مرده‌ای ارزانیت کنند

یک نقطه بیش فرق رحیم و رجیم نیست
از نقطه‌ای بترس که شیطانی ات کنند

آب طلب نکرده همیشه مراد نیست
گاهی بهانه ایست که قربانی‌ات کنند

اقلیت

نظری سه سال بعد دومین مجموعه شعر خود را با نام «اقلیت» منتشر کرد. این مجموعه شامل ۳۷ قطعه شعر در قالب‌های نو و غزل است و جمعا ۲۱۰ بیت دارد. در این مجموعه نیز همچنان غزل‌های کوتاه‌تر تعداد بیشتری دارند. در این مجموعه، تعداد بیست‌وپنج غزل پنج بیتی، هشت غزل شش بیتی، دو غزل هفت بیتی، یک غزل یازده بیتی و یک غزل دوازده بیتی وجود دارد. این مجموعه که در آن چهارعنصر «عاطفه»، «تخیل»، «زبان» و «آهنگ» حضوری به‌جا دارند توانست کتاب برگزیده سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۸۵ شود. بیت «زمین از دلبران خالی است، یا من چشم و دل سیرم/ که می‌گردم، ولی زلف پریشانی نمی‌بینم» از این مجموعه است.

زمستان نیز رفت اما بهارانی نمی‌بینم
بر این تکرار در تکرار پایانی نمی‌بینم

به دنبال خودم چون گردبادی خسته می‌گردم
ولی از خویش جز گردی به دامانی نمی‌بینم

به غواصان بگو کافیست هرچه بی سبب گشتند
در این دریای طوفان‌دیده مرجانی نمی‌بینم

چه بر ما رفته است؟ ای عمر! ای یاقوت بی قیمت
که غیر از مرگ، گردنبند ارزانی نمی‌بینم

زمین از دلبران خالیست، یا من چشم و دل سیرم
که می گردم ولی زلف پریشانی نمی‌بینم

خدایا عشق درمانی به غیر از مرگ می‌خواهد
که من می میرم از این درد و درمانی نمی بینم

آن‌ها

مجموعه «آن‌ها» شامل ۵۱ غزل با مضمون عشق و عرفان است و در سال ۱۳۸۸ به چاپ رسیده است. فضای ذهنی و شعری شاعر در این مجموعه هم در ادامه دو مجموعه قبلی «گریه‌های امپراطور» و «اقلیت» است. این سه کتاب در قالب «سه‌گانه‌ی فاضل نظری» نیز به مخاطب عرضه‌شده است. منتقدان معتقدند که زبان شعری این مجموعه شباهت‌‌هایی با مجموعه «گریه‌های امپراطور» دارد و البته که میل به کوتاه سرایی در اینجا نیز به چشم می‌آید. در میان مجموع ۲۸۲ بیت این کتاب سی‌وپنج غزل پنج بیتی، هشت غزل شش بیتی، هفت غزل هفت بیتی و یک غزل ده بیتی وجود دارد. گاه بااینکه معنایی که در قالب شعر ریخته شده بسیار جدی است اما در عمق سروده رگه‌ای طنازانه ریشه دوانده است. مثال آن می‌تواند این بیت از مجموعه «آن‌ها» باشد که: «گفتی به من، نصیحت دیوانگان مکن/ باشد، ولی نصیحت دیوانه می‌کنی».

هرگاه یک نگاه به بیگانه می‌کنی
خون مرا دوباره به پیمانه می‌‌کنی

ای آنکه دست بر سر من می‌کشی! بگو
فردا دوباره موی که را شانه می‌‌کنی؟

گفتی به من نصیحت دیوانگان مکن!
باشد، ولی نصیحت دیوانه می‌‌کنی

ای عشق سنگدل که به آیینه سر زدی
در سینه‌ی شکسته‌دلان خانه می‌‌کنی؟

بر تن چگونه پیله ببافم که عاقبت
چون رنگ رخنه در پر پروانه می‌کنی

عشق است و گفته‌اند که یک قصه بیش نیست
این قصه را به مرگ خود افسانه می‌کنی

ضد

«ضد» چهارمین اثر منظوم فاضل نظری است و در بهار ۱۳۹۲ به چاپ رسیده است. این مجموعه مشتمل بر پنجاه‌ویک غزل با مجموع ۲۹۱ بیت است. بررسی آماری غزل‌های این مجموعه بیانگر وجود بیست‌وهشت غزل پنج بیتی، دوازده غزل شش بیتی، پنج غزل هفت بیتی، دو غزل هشت بیتی و یک غزل نه بیتی در این کتاب است. بررسی درون‌مایه اشعار این مجموعه حکایت از حضور پررنگ عناصری چون «عشق»، «خودشناسی»، «مرگ» و «اجتماع» دارد. در این مجموعه با غزل‌هایی مواجه هستیم که اشاراتی از قرآن و روایات در آنها دیده می‌شود.

غمخوار من به خانهٔ غم‌ها خوش آمدی
با من به جمع مردم تنها خوش آمدی
بین جماعتی که مرا سنگ می‌زنند
می‌بینمت برای تماشا خوش آمدی
راه نجاتم از شب گیسوی دوست نیست
ای دل به آخرین شب دنیا خوش آمدی
پایان ماجرای دل و عشق روشن است
ای قایق شکسته به دریا خوش آمدی
با برف پیری‌ام سخنی غیر از این نبود
منّت گذاشتی به سر ما خوش آمدی
ای عشق! ای عزیزترین میهمان عمر
دیر آمدی به دیدنم اما خوش آمدی

کتاب

نظری در سال ۹۵ با مجموعه‌ای تحت عنوان «کتاب» به بازار نشر آمد. مجموعه‌ای که تلاش کرده بود در آن از مفاهیمی چون عشق، زندگی، دنیا، مرگ و انسان بگوید. از ویژگی‌های اشعار این کتاب می‌توان به زبان ساده و روان آن اشاره کرد. ازآنجایی‌که هدف شاعر در این کتاب بیان مفاهیمی عالی بوده است چنین انتخابی در انتقال مفهوم به مخاطب بسیار موثر واقع‌شده است. این کتاب را که شامل ۴۰ غزل تازه است، انتشارات سوره مهر منتشر و روانه بازار کرده است. این مجموعه‌ی ۲۲۰ بیتی شامل ۲۱ غزل پنج بیتی، شانزده غزل شش بیتی، دو غزل نه بیتی و یک غزل هشت بیتی است. ابیات «از رستم پیروز همین بس که بپرسند/ از کشتن سهراب به تهمینه چه گفتی؟» و «شباهت تو و من هر چه بود ثابت کرد/ که فصل مشترک عشق و عقل، تنهایی‌ست» از این مجموعه است.

شراب تلخ بیاور که وقت شیدایی ست
که آنچه در سرِ من نیست، بیم رسوایی ست

چه غم که خلق به حسن تو عیب می گیرند؟
همیشه زخم زبان خون بهای زیبایی ست

اگر خیال تماشاست در سرت، بشتاب
که آبشارم و افتادنم تماشایی ست

شباهت من و تو هرچه بود ثابت کرد
که فصل مشترک عشق و عقل تنهایی ست

کنون اگرچه کویرم هنوز در سرِ من
صدای پر زدن مرغ های دریایی ست

(۱۹۲ بازدید تا امروز)
اشتراک گذاری