کتاب، بهترین سرگرمی برای کودکان

کتاب، بهترین سرگرمی برای کودکان

2020-05-26 0 نویسنده صدف کاظمی
در ۶ دقیقه بخوانید

تنها کاری که بچه‌ها حسابی به آن علاقه نشان می‌دهند و از انجام دادنش، هرگز خسته نمی‌شوند، بازی کردن است. حتما اگر خودتان بچه دارید یا دور و برتان بچه هست این موضوع را درک کرده‌اید. تصویر بچه‌ای که با یکی دوتا اسباب‌بازی در دست و موهایی کمی ژولیده سراغ پدر، مادر یا خواهر و برادرش می‌رود و از او ‌می‌خواهد که همراهش بازی کند، تصویر قشنگی است. اما دلیل این علاقه‌ی زیاد به بازی کردن چیست؟ بازی کردن کار بچه‌هاست. بچه‌ها از طریق بازی کردن تمام مفاهیم و چیزهایی را که باید یاد بگیرند، می‌آموزند. حتما این تجربه را داشته‌اید که ببینید بچه‌ها با انجام دادن یک بازی ساده، یا درست کردن یک کاردستی، مفهومی را یاد گرفته باشند. زبان آموزش بچه‌ها زبان غیر مستقیم است. بنابراین اگر دوست دارید چیزی به بچه‌ها یاد بدهید، بازی کردن بهترین راه است. اما ممکن است از خودتان بپرسید زمانی‌که بچه‌ها از اسباب‌بازی‌ها، فعالیت‌ها و بازی‌های روزمره‌شان خسته شده‌اند و به دنبال بازی‌های جدید هستند، چطور می‌توانیم سرگرمی های جدیدی برایشان فراهم کنیم؟ در یادداشت زیر کتاب‌هایی را معرفی می‌کنیم که به شما کمک می‌کنند تا بهترین سرگرمی برای کودکان را  فراهم کنید.

شعر و ترانه، راهی برای ورود به دنیای کودکان

شعر، ترانه و آهنگ‌های موزون، راهی برای ارتباط برقرار کردن با کودکان و همچنین نوعی سرگرمی برای آن‌ها هستند. بچه‌ها با شنیدن شعر و ترانه ریتم را می‌آموزند و صداها را تشخیص می‌دهند. با کمک شعرهای کوتاه و کودکانه می‌توان مفاهیم بسیاری را به کودک یاد داد. علاوه بر این بچه‌ها با گوش کردن به شعر و شعر خواندن، هوش موسیقایی خود را بالا می‌برند. اما ترانه‌های خوب را چطور پیدا کنیم؟ بازی با انگشت‌ها، اثر مصطفی رحماندوست یکی از بهترین کتاب‌هایی است که می‌توانید به این منظور انتخاب کنید. در کتاب بازی با انگشت‌ها، ترانه‌های کودکانه‌ی بسیاری آمده است. این ترانه‌ها را می‌توانید در حینی که روبه‌روی کودکتان نشسته‌اید و دستش را در دست گرفته‌اید بخوانید. در ترانه‌ها، هر کدام از انگشت‌های دست، نقشی مخصوص خود دارند. بازی‌های کتاب بازی با انگشت‌ها به پرورش قوه‌ی خلاقیت بچه‌ها و ایجاد یک ارتباط صمیمانه و عاطفی با مراقب منجر می‌شوند.

پیشنهاد می‌کنیم یادداشت «چرا باید برای بچه‌ها قصه کودکانه بخوانیم؟» را هم بخوانید.

بازی همراه با چاشنی یادگیری

اگر فکر می‌کنید که بازی کردن حتما باید همراه با کلی نکات و مطالب آموزشی برای بچه‌ها باشد، برایشان چیستان طرح کنید. چیستان‌ها سوالاتی هستند که برای پیدا کردن جوابشان باید کمی متفاوت از بقیه فکر کنید. خوبی چیستان‌ طرح کردن در این است که وقتی بچه‌ها به چیستان‌ها فکر می‌کنند و در ذهنشان به دنبال پاسخ درست هستند، تخیلشان را حسابی پرواز می‌دهند. و با پیدا کردن یا شنیدن جواب درست هم، نکته‌ی جدید و جالبی یاد می‌گیرند. کتاب چیستان‌های علمی اثر رز وایلر کتابی جذاب است که در هر صفحه‌ی آن یک چیستان طرح شده و در صفحه‌ی بعدی می‌توانید جواب آن را ببینید. تصاویر زیبای کتاب هم هرکدام جای خودشان را دارند و بچه‌ها را حسابی سرگرم می‌کنند. این کتاب می‌تواند سرگرمی خوبی برای کودکان باشد.

بازی‌های کوتاه برای بچه‌های کوچک

شاید خیلی اوقات از دیدن اینکه بچه‌ها به کاری مشغول می‌شوند و بعد از چند دقیقه آن را رها می‌کنند و به سراغ کار بعدی می‌روند، خسته، کلافه یا ناامید شده باشید. اما حقیقت این است که بچه‌ها نمی‌توانند زمان زیادی تمرکز کنند. آن‌ها سیر طبیعی رشدشان را طی می‌کنند. پس به بازی‌هایی نیاز دارند که بتوان در مدت زمان کوتاه انجام داد. اما کدام بازی را می‌شناسیم که در پنج دقیقه بتوان انجام داد؟ کتاب بازی‌های پنج دقیقه‌ای برای بچه‌های چهارسال به بالا اثر آلموت بارتل تعدادی بازی دارد که زمان انجامشان کوتاه است. علاوه بر این، بازی‌هایی هستند که می‌توان در محیط خانه و محیط‌های آپارتمانی نیز به راحتی با آن‌ها مشغول شد. بازی‌ها و فعالیت‌های کتاب بازی‌های پنج دقیقه‌ای برای بچه‌های چهارسال به بالا، برای زمان‌هایی که مهمان دارید و کلی بچه که نمی‌دانید چطوری سرگرمشان کنید، حسابی به کارتان می‌آید.

بازی‌های محلی را فراموش نکنیم!

بازی‌های محلی، همیشه بازی‌هایی جذاب هستند. آن‌ها را می‌توان با شعر و آواز خواند و گاهی با حرکات مختلف همراهی کرد. بازی‌هایی که نسل به نسل منتقل شده‌اند. همان بازی که امروز کودک شما انجام می‌دهد، بازی بوده که روزی، مادربزرگ و پدربزرگش بازی می‌کردند. اگر به هرکدام از شهرهای ایران سری بزنیم، گنجینه‌ای غنی از بازی و فعالیت‌های جذاب پیدا می‌کنیم که بخشی از میراث گذشتگان و فرهنگ ماست. کتاب بازی‌های محلی ایران برای کودکان و نوجوانان اثر فاطمه بدر طالعی یکی از کتاب‌های عالی است که بازی‌های کودکانه‌ی گوناگونی را برای بچه‌ها، از سراسر ایران گردآوری کرده است. بازی‌هایی که در محیط‌های مختلف مانند پارک، مهدکودک، خانه و حتی داخل ماشین هم می‌توان انجام داد.  

نمایش بازی کردن با کودک؛ بازی یا پرورش مهارت‌ها؟

نمایش بازی کردن یکی از راه‌های ابراز خود است. کودکان از طریق اجرای نمایش می‌توانند مهارت‌های مختلفی را در خودشان پرورش دهند و تقویت کنند. با نمایش بازی کردن اعتماد به‌نفس کودک بالا می‌رود. مهارت‌های بیانی و زبانی او تقویت می‌شود. تعامل اجتماعی و حل مساله را یاد می‌گیرد. اجرا کردن نمایش در خانه هیچ خرجی ندارد به شرط اینکه نمایشنامه‌ی خوبی در اختیار داشته باشید. نمایشنامه‌ی زرد نخودی و سبز کشمشی نوشته‌ی نجمه قاسم‌زاده عقیانی یک نمایشنامه با داستانی بامزه است که از یکی از افسانه‌های کهن قدیمی الهام گرفته است. داستان پیرزن و پیرمردی که عروسک‌های کاموایی می‌بافند و در دل آرزو می‌کنند که ای کاش فرزندی داشتند. بعد از اینکه هزار و یکمین عروسک بافته شد، پیرزن شاخه‌ی انگوری را می‌چیند و کشمشی که روی شاخه است، تبدیل به دخترکی کوچک می‌شود…

برای اینکه نمایشی هیجان‌انگیز داشته باشید، با کمی پنبه، یک چادر گل‌گلی، کلاه و … شخصیت‌ها را گریم کنید و حتما از نمایشی که اجرا می‌کنید فیلم بگیرید. چند سال دیگر از دیدن این خاطرات، ذوق می‌کنید.

بچه‌هایی که به مدرسه می‌روند را چطور سرگرم کنیم؟

اگرچه بچه‌های پیش دبستانی را می‌شود به راحتی سرگرم کرد، اما کار کردن با کودکان بزرگتر که به مدرسه می‌روند سخت‌تر است. آن‌ها دنیای متفاوتی دارند و بازی‌های جذاب‌تری می‌طلبند. برای اینکه بچه‌ها را با بازی‌هایی غیر از بازی‌های کامپیوتری سرگرم کنیم، باید جذابیتی برابر با آن‌ها برایشان پیدا کنیم. کتاب صد و یک بازی نشاط ‌آور برای بچه‌های ۶ تا ۱۰ سال نوشته‌ی آلیسون بارتل، پر از بازی‌های جذابی است که هر کودک بی‌حوصله‌ای را که شروع به خمیازه کشیدن کرده است، سرگرم و سرحال می‌کند. بازی‌هایی که حتی با تعداد بازیکنان کم و در خانه هم قابل اجرا هستند و البته به همان اندازه شیرینند. پیشنهاد می‌کنیم برای سرگرمی کودکان ۶ تا ۱۰ ساله اطرافتان از بین بازی‌های این کتاب یکی را انتخاب کنید.

پیشنهاد می‌کنیم یادداشت «معرفی بازی فرار از کتابخانه شماره ۴۲» را هم بخوانید. در این یادداشت بازی رومیزی اختصاصی طاقچه را معرفی کردیم.

دنیای پر از رمز و راز و خوشمزه‌ی مادربزرگانه

بسیاری از والدین که مجبورند زمان زیادی را برای کار صرف کنند، مراقبت از والدین را با خیال راحت به مادربزرگ‌ها می‌سپارند. سفیدبرفی‌های مهربانی که همیشه کلی خوراکی خوشمزه، گوشه و کنار خانه قایم کرده‌اند و حواسشان به همه‌چیز هست. رابطه‌ای که کودکان با مادربزرگ و پدربزرگشان برقرار می‌کنند رابطه‌ی خاصی است که نظیر آن را نمی‌توان هیچ‌کجا پیدا کرد. مادربزرگ‌ها همراه نوه‌ها شیطنت‌های خاصی انجام می‌دهند و رازهایی را که نوه‌هایشان با آن‌ها درمیان گذاشته‌اند، هرگز فاش نمی‌کنند. این رابطه‌ی عالی و بی‌نقص با چند فعالیت ساده و سرگرم کننده، کامل می‌شود. چه فعالیت‌هایی؟

کتاب دنیای من و مادربزرگ: بازی‌های ساده و سرگرم‌کننده برای شادی نوه‌ها نوشته‌ی آلموت بارتل و یولیا بوره، تعداد زیادی فعالیت دارد که به پدربزرگ و مادربزرگ‌ها کمک می‌کند تا لحظات فوق‌العاده‌ای را همراه نوه‌ها بسازند. فعالیت‌هایی که پیوند عمیق بینشان را محکم‌تر کند و در کنارش، خوشی را هم به آن‌ها هدیه می‌دهد.

کتاب‌بازی

تا اینجا کتاب‌هایی را معرفی کردیم که لیستی عالی از فعالیت‌ها داشتند. اما بعضی از کتاب‌ها این قابلیت را دارند که می‌شود با خودشان بازی کرد. فایده‌ی چنین کتابی چیست؟ یکی از راه‌های جلب توجه کودکان به کتاب و علاقه‌مند کردن آن‌ها به کتاب از همین راه صورت می‌گیرد. کتاب‌هایی که تصاویر عالی پر از جزئیات و ریزه‌کاری دارند، نمونه‌های خوبی برای این کار هستند. به عنوان نمونه کتاب هدیه‌ی خوبان اثر جف برامبو، علاوه بر اینکه داستان عالی و پرمعنایی دارد، تصویرپردازی فوق‌العاده‌ای هم دارد. دنیایی پر از رنگ، طرح و جزئیات چشمگیر و خیره کننده. می‌توان در تصاویر کتاب غرق شد و هربار بخش جدیدی از آن را کشف کرد. داستان هدیه‌ی خوبان ماجرای پیرزنی است که لحاف‌های چهل‌تکه‌ی جادویی می‌دوزد. اگر کتاب را ورق بزنید، بازی‌هایی را می‌بینید که در گوشه و کنار صفحات نوشته شده‌اند. مثلا پیدا کردن یک طرح خاص از تکه‌های لحاف. اما می‌توانید با خلاقیت خودتان بازی‌های دیگری هم بسازید.

نه! خردسالان را فراموش نکردیم. لولو کجاست؟ نوشته‌ی مهال ماشیگو یک کتاب داستان معمولی نیست. یک کتاب داستان مناسب خردسالان است که می‌توان با آن بازی کرد و دقت را بالا برد. چون بچه‌ها باید لابه‌لای تصاویر کتاب، لولو کوچولو را که قایم شده، پیدا کنند.

نباید فراموش کنیم که کار بچه‌ها بازی کردن است. اگر به دنبال این باشیم که مفاهیم را با زبانی خشک و کاملا عادی و معمولی در ذهن بچه‌ها فرو کنیم، نتیجه‌ای نمی‌گیریم. برعکس اگر کمی خلاقیت به کارمان اضافه کنیم و جو یادگیری را از حس خوب بازی و سرگرمی برای آن‌ها پر کنیم، متوجه می‌شویم که کودکان تمام آن‌چیزی که دوست داشتیم به او یاد بدهیم و حتی بسیار بیشتر از آن را فهمیده است. نه فقط با مغزش، بلکه با تمام دل و جانش!

عکس نویسنده
صدف کاظمی
فعال حوزه کتاب کودک

صدف کاظمی هستم. دانشجوی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی. یک روز فهمیدم دنیای کتاب‌های کودک و نوجوان عجب جای خوبی است. تمام تلاشم را می‌کنم تا بچه‌ها را به این جهان جادویی دعوت کنم. برایشان کتاب می‌خوانم و در انتخاب کتاب‌های خوب کمکشان می‌کنم.

(۲۱۳ بازدید تا امروز)
اشتراک گذاری