با ۱۰ کتاب صوتی تاریخی به قرون وسطی سفر کنید

با ۱۰ کتاب صوتی تاریخی به قرون وسطی سفر کنید

۱۳۹۸-۰۴-۱۲ 0 نویسنده الهه سوداچی
در ۶ دقیقه بخوانید

به خوبی یاد دارم که اولین بار در مدرسه سر کلاس تاریخ چه احساسی داشتم. معلم ما با لحنی شیرین درباره دوران تاریخ ایران باستان صحبت می‌کرد. برای من صحبت‌هایش مانند گوش دادن به افسانه بود. اما وقتی قرار شد برای امتحان همان قصه‌های جذاب را بخوانم، ورق برگشت. خواندن کتاب به راحتی شنیدن آن قصه‌ها نبود. آن‌جا بود که فهمیدم لحن شیرین معلمم باعث می‌شد به تاریخ علاقه‌مند شوم. بعدها دیدن فیلم‌ها و مستندهای تاریخی و حتی گفتگوهای رادیویی جای صحبت‌های شیرین معلمم را برایم گرفت. اما این روزها شیوه جدیدی جای خود را میان همه باز کرده است: کتاب‌های صوتی. دیگر می‌توانم دوباره چشم‌هایم را ببندم، هندزفری را در گوشم بگذارم و به دوره‌‌های تاریخی مختلف سفر کنم. در این یادداشت، ده کتاب‏ صوتی تاریخی درباره قرون وسطی را معرفی می‌‏کنیم.

پیش از این در یادداشت «با یازده کتاب صوتی تاریخی به دوران باستان سفر کنید!» کتاب‏‌هایی را در حوزه‌‏ی تاریخ باستان جهان معرفی کردیم.

قرون وسطی از چه زمانی شروع می‏‌شود؟

قرون وسطی از پایان امپراطوری روم در ۵۰۰ میلادی آغاز می‏‌شود و تا سقوط قسطنطنیه در ۱۴۵۳ میلادی ادامه می‏‌یابد. قرون وسطی دوران تغییرات بزرگ بود. تمدن کلاسیک رومی سقوط کرد و دنیای جدید در حال شکل‏‌گیری بود. در این دوران خاورمیانه با ظهور،گسترش و عصر طلایی اسلام همراه بود. جنگ‏‌های صلیبی مهم‌‏ترین چالش میان اروپا و امپراتوری اسلام از قرن ۱۱ میلادی آغاز و تا آغاز رنسانس ادامه داشت. در این دوره‌، تاریخ بشر با شگفتی‏‌ها و جنگ‌های بسیاری همراه بود. قرون وسطی به دو بخش تقسیم می‌شود: قرون وسطی اولیه که از سال ۵۰۰ تا سال ۱۰۰۰ میلادی است و قرون وسطای پسین، از سال ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی.

قرون وسطای اولیه؛ عصر تاریکی و خفقان

قرون وسطای اولیه با تاخت و تاز بربرها آغاز می‏‌شود و به سقوط رومیان می‏‌انجامد. در قرون وسطی اولیه، کلیساها در حکمرانی و سیاست نقش مهمی داشتند. این دوران بیشتر با جنگ و خشونت و نابسامانی همراه بود. جیمز آ کوریک در کتاب «قرون وسطای اولیه» به پادشاهان غربی، فرانک‏‌ها، فئودالیسم و رشد آن، امپراتوری بیزانس‏، ورود اسلام به اروپای جنوبی، پایان قرون وسطای اولیه می‌‏پردازد. این کتاب را مهدی حقیقت‌خواه ترجمه کرده و می‌توانید با صدای گرمِ اکرم پریمون آن را بشنوید.

قرون وسطای پسین؛ دوره‌‏ی گذار به رنسانس

قرون وسطای پسین راه گذار به سوی رنسانس است. با شنیدن این کتاب می‌‏توانیم اطلاعات جامعی از نورمان‏‌ها در انگلستان، پادشاهی فرانسه و امپراتوری مقدس روم در آلمان و ایتالیا به‏‌دست آوریم. جنگ‏‌های طولانی صلیبی در این دوره روی داد و امپراتوری کهن بیزانس‌‏ها بخش مهمی از تاریخ این برهه است.

قرون وسطی در اروپا

وقتی از قرون وسطی صحبت می‌کنیم معمولا منظورمان اتفاقاتی است که در اروپا می‌افتد. روزگار اختناق و خفقان اروپا. زمانی که هرگونه اندیشه و فکر نو سرکوب می‌شد. ۳ کتاب صوتی بعدی که معرفی می‌کنیم درباره وضعیت سیاه و تاریک اروپا در آن دروان است.

تفتیش عقاید؛ سازمان مخوف کلیسا

تفتیش عقاید یعنی بازرسی و تفحص در باورهای افراد. خصوصا کسانی که افکارشان با تعلیمات مسیحی مغایرت داشت. دستگاه تفتیش عقاید از روحانیان و کارگزاران آنان تشکیل می‌‏شد که به مجازات گنهگاران برای برپایی یکپارچگی دینی، می‏‌پرداختند. کلیسا افراد بسیاری را در دادگاه‌‏های تفتیش عقاید به شرک و جادوگری متهم می‏‌کرد. این متهمان ابتدا شکنجه و در صورت عدم اعتراف به صورت‏‌های غیر انسانی اعدام می‌شدند. دبورا بکراش همه‌ی آنچه باید درباره‏‌ی تفتیش عقاید بدانیم در این کتاب جمع‏‌آوری کرده است. اکرم پریمون نیز این کتاب را خوانده است.

وایکینگ‌‏ها؛ حکمرانان اولیه‏‌ی اروپا

نورس‌ها، که بعدها به وایکینگ معروف شدند، در اسکاندیناوی، یعنی در شمال اروپا و اقیانوس اطلس شمالی، می‏‌زیستند که در فاصله‏‌ی قرون هشتم تا یازدهم میلادی در کل اروپا حکومت تشکیل دادند. آن‌ها، علاوه بر جنگاوری، به ادبیات و تجارت علاقه‌ داشتند. کتاب صوتی «عصر وایکینگ‌ها» نوشته‏‌ی دیوید شفر، به معرفی وایکینگ‌ها و تأثیر آن‌ها در تاریخ جهان، رویش و اوج حکومت آن‏‌ها و فتوحاتشان و وحشتی که در اروپا ایجاد کرده است می‌پردازد.

عصر فئودالیسم و دگرگونی نظام اجتماعی

عصر فئودالیسم اثر تیموتی لوی بیل و ترجمه‌‏ی مهدی حقیقت‏خواه است. در قرون وسطی در فاصله‏‏‌ی سال‏های ۸۰۰ تا ۱۳۵۰ میلادی شوالیه‏‌ها ـ سپاهیان یا طبقه‌‏ی اشرافیت ـ فرمانروایی بر اروپا را بر عهده داشتند. فئودالیسم بر حکومت و سازماندهی ارتشی خصوصی مبتنی بود که در قرون وسطی بر انگلستان و دیگر مناطق حکم می‏‌راندند. فئودالیسم در اروپا نظامی اقتصادی، نظامی، حکومتی پدید آورد که بر اساس پیمانی میان اربابان و شوالیه‏‌ها بود. این شیوه‏‌ی جدید با تغییر و تحول در زندگی مردم تا قرن نوزدهم ادامه یافت و به سقوط نظام برده‌داری یا نظام اشتراکی در اجتماع غربی انجامید.

قرون وسطی در خاورمیانه

اما جهان در این دوره فقط اروپا نیست. تنش و درگیری اروپا با جهان اسلام در این دوره زمینه‌ساز یکی از بزرگترین جنگ‌های تاریخ بشریت یعنی «جنگ‌های صلیبی» شد. سوال اصلی این است: در دوران قرون وسطی در خاورمیانه چه می‌گذرد؟

ظهور اسلام در عربستان

همزمان با قرون وسطی در خاورمیانه و شرق، اسلام ظهور کرد. دکتر زرین‌کوب در کتاب «بامداد اسلام» به بررسی اوضاع مکه و شبه‏‌جزیره‏‌ی عربستان قبل از تولد و در خلال زندگی پیامبر اسلام می‏‌پردازد. سپس تاریخ اسلام را پس از وفات پیامبر (ص) تا پایان دولت اموی تا سال ۱۳۲ هجری قمری بررسی می‏‌کند. بخش‏‌هایی از کتاب به صحابه‌‏ی پیامبر و حضرت علی اختصاص دارد و در بخش‌هایی هم از ظهور اسلام در ایران و دیگر نقاط مطالبی گفته می‏‌شود. عبدالحسین زرین‏‌کوب، ادیب، تاریخ‏‌نگار و مترجم ایرانی، نویسنده این کتاب است.

امپراتوری بزرگ و قدرتمند اسلامی

با ظهور اسلام و گسترش آن دنیا و خصوصا خاورمیانه دستخوش تحولات شد. اسلام، در شبه‏ جزیره‏‌ی عربستان، در محدوده یمن، امارات، عربستان، عمان، ظهور کرد و بعد به سه قاره آسیا و افریقا و اروپا گسترش یافت. امپراتوری اسلامی چه بسا بزرگ‏تر و قدرتمندتر از امپراتوری روم بود. امپراتوری اسلامی در پی گسترش با فرهنگ‏‌ها و اقوام متعدد آمیخت و از آن‏‌ها وام گرفت. فیلیس کورزین در کتاب «امپراتوری اسلام» از پیدایش اسلام در میان اقوام بدوی عربستان تا برپایی امپراتوری اسلامی مطالبی را بازگو می‌‏کند. مباحث کتاب تا خلافت عباسیان و عصر طلایی اسلام و دستاوردهای فکری و هنری این عصر ادامه می‏‌یابد.

گسترش اسلام؛ چالش‏‌ها و رویش‌‏ها

جان ام دان در کتاب «گسترش اسلام» به ریشه‏‌ها و علل گسترش اسلام در اقصی نقاط جهان می‌‏پردازد. اسلام به علت دیدگاه‏‌های روشن و قطعی درباره‏‌ی جهان هستی، خلقت انسان، تعالیم و رهنمودهای دینی به‏ سرعت منتشر و با اقبال رو‌برو شد. حکمرانان اسلامی در سال‏‌های ابتدایی ظهور اسلام دست به فتوحات در سرزمین‏‌های اطراف زدند که به تأمل با ادیان و انسان‏‌های دیگر انجامید. به همین علت، تفاوت‏‌های نظری و زمینه‏‌های قومی و فرهنگی و چه بسا چند شاخه‏‌ شدن اسلام را در پی داشت. عصر عباسیان عصر طلایی اسلام است، اما بعدها به علل گوناگون افول کرد. با سقوط عباسیان، امویان اسپانیا، ترکان سلجوقی ایران، خلفای فاطمی در مراکش و تونس،… از عباسیان جدا شدند. در این دوره جنگ‏‌های صلیبی میان مسلمانان و مسیحیان درگرفت. در فصل‏‌های انتهایی این کتاب با اسلام در عصر جدید آشنا خواهید شد.

جنگ‌های صلیبی؛ نقطه‌ی اوج قرون وسطی

در سال ۱۰۹۶ هزاران اروپایی، با پیوستن به جنگجویان صلیبی، خانه‌ی خود را رها کردند و ۶۰۰ هزار مایل راه را به سمت اورشلیم به‌راه افتادند. این سپاه عظیم‌ترین بسیج نظامی در طول تاریخ بود که با هدف فتح شهر مقدس، اورشلیم، سازماندهی شد. علاوه بر روح دینی و فراخوان کلیساها، اهداف سیاسی و اقتصادی هم در فتح اورشلیم دخیل بود. در کتاب «جنگ‌های صلیبی»‌ نوشته‌ی تیموتی لوی بیل از انگیزه‌های وقوع جنگ و عاملان جنگ‌افروزی و فتح اورشلیم تا پایان این واقعه‌ی خانمان‌سوز مطالبی گردآوری شده است.

قرون وسطی در آسیای میانه

چنگیزخان مغول کسی است که با قتل، جنگ و خون‌ریزی نامش گره خورده است. همزمان با فرون وسطی در اروپا، این چنگیزخان است که در آسیای میانه جریان‌ساز است.

امپراتوری فراگیر مغول

در قرون سیزده و چهارده میلادی قبایل بدوی آسیای میانه به رهبری چنگیزخان به سرزمین‌های مجاور هجوم بردند. چنگیز قبایل مغول را، که فاقد هرگونه تشکیلات اجتماعی بودند، متحد و سازماندهی کرد. فتوحات سپاه مغول، که شامل کل منطقه‌ی اوراسیا می‌شد، به تشکیل امپراتوری مغول منجر شد. مغولان بیشتر از هر حکومت دیگری سرزمین‌های مختلف را تسخیر کردند که از دریای مدیترانه تا دریای زرد ادامه داشت. مری هال، نویسنده‌ی کتاب صوتی «امپراتوری مغول»، از ابتدای هجوم مغول به سرزمین‌های اطراف تا افول و تجزیه‌ی آن را کامل شرح داده است.

گذر از قرون وسطی به عصر جدید

قرون وسطی با حوادث و وقایع گوناگون مانند شیوع بیماری طاعون و قحطی‌‏های بزرگ همراه بود. جزم‌گرایی و تاریکی اندیشه صفت‌هایی هستند که وضع قرون وسطی را بیان می‌کنند. اما در اواخر قرن ۱۷ روی دیگر سکه به اروپا نشان داده شد. در این زمان اروپا وارد عصر روشنگری شد که با رشد و شکوفایی و دستیابی به فناوری همراه بود. این دوران همزمان با افول قدرت‏‌های پادشاهی در ایران و ظهور اسلام و نفوذ آن به مناطق اطراف است.

در این یادداشت، ده کتاب صوتی درباره قرون وسطی معرفی کردیم که با شنیدن آن دورنمای بهتری از آن دوران به دست می‌آوریم. در یادداشت بعد، چند کتاب صوتی درباره عصر روشنگری و انقلاب صنعتی معرفی می‌کنیم.

اگر تا به حال تجربه‌ی شنیدن کتاب صوتی نداشتید، پیشنهاد می‏‌کنیم به یادداشت «کتاب صوتی روشی برای خواندن» نگاهی بیندازید.

(۵۴۴ بازدید تا امروز)

این یادداشت‌ها را هم بخوانید

اشتراک گذاری